ABD Yüksek Mahkemesi, silah sahiplerinin mağazalar gibi özel mülkiyete ait kamusal alanlarda silah taşımasına izin vermeyen California yasasını anayasaya aykırı bularak Cuma günü iptal etti. Mahkeme, 6-3 oyla aldığı kararda, İkinci Anayasa Değişikliği'nin bireylerin kendini savunma amacıyla silah taşıma hakkını kamusal alanlarda da koruduğuna hükmetti. Karar, ülke genelinde silah taşıma düzenlemelerini derinden etkileyecek bir emsal oluşturuyor.
California yasası neden iptal edildi?
California, 2023'te kabul ettiği yasayla, silah taşıma ruhsatı olan kişilerin mağazalar, restoranlar, hastaneler ve toplu taşıma gibi 'hassas alanlar' olarak tanımladığı yerlerde silah taşımasını yasaklamıştı. Vali Gavin Newsom'un imzaladığı yasa, ülkenin en katı silah kontrol önlemlerinden biriydi. Ancak mahkemenin muhafazakâr çoğunluğu, bu yasağın İkinci Değişiklik'in özünü ihlal ettiğine karar verdi. Baş Yargıç John Roberts, çoğunluk görüşünde, 'Tarihsel gelenek, halkın kendini savunma hakkının kamusal alanlarda da devam ettiğini göstermektedir' ifadelerini kullandı. Muhalif liberal yargıçlar ise kararın toplum güvenliğini tehlikeye atacağını savundu.
Kararın bölgesel ve küresel boyutu
Bu karar, ABD'de silah kontrolü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Başkan Joe Biden, kararı 'tehlikeli ve sorumsuzca' olarak nitelendirirken, silah hakları savunucuları zafer ilan etti. Karar, New York ve Hawaii gibi benzer yasaları olan eyaletleri de doğrudan etkileyecek. Küresel ölçekte ise ABD'nin silah kültürü, diğer gelişmiş ülkelerden keskin biçimde ayrışıyor. Uzmanlar, bu kararın silahlı şiddet vakalarını artırabileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, ABD'deki silahlanma oranlarının endişe verici boyutlara ulaştığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi'nin bu kararı, Türkiye'deki silah kontrolü tartışmalarına doğrudan bir etki yapmasa da, küresel silahlanma eğilimleri açısından dikkatle izlenmelidir. Türkiye, nispeten sıkı silah yasalarına sahip olmakla birlikte, son yıllarda ruhsatlı silah sayısındaki artış dikkat çekiyor. ABD'deki bu gelişme, uluslararası silah ticareti ve kaçakçılığı üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. Ayrıca, Türk kamuoyunda silah taşıma özgürlüğüne yönelik tartışmalar, bu kararın medyada yer almasıyla yeniden alevlenebilir.
