ABD Yüksek Mahkemesi, Pazartesi günü aldığı çığır açıcı bir kararla, bireylerin cep telefonu konum verileri üzerinde makul bir gizlilik beklentisine sahip olduğuna hükmetti. Mahkeme, 6'ya 3 oyla, kolluk kuvvetlerinin coğrafi sınır (geofence) arama emri kullanımının dördüncü değişiklik kapsamında anayasal olduğu yönündeki alt mahkeme kararını bozdu. Karar, 2018 yılında Virginia'da işlenen bir banka soygunuyla bağlantılı olarak mahkum edilen bir kişinin temyiz başvurusu üzerine alındı.
Geofence arama emirleri ve gizlilik endişeleri
Geofence arama emirleri, kolluk kuvvetlerinin belirli bir coğrafi alanda (örneğin bir suç mahalli) bulunan tüm cep telefonlarının konum verilerini talep etmesine olanak tanır. Bu yöntem, özellikle kalabalık yerlerde birden fazla masum kişinin verilerinin de toplanması nedeniyle eleştiriliyor. Yüksek Mahkeme, bu tür arama emirlerinin, "herkesin her zaman ve her yerde izlenmesi" riskini taşıdığına dikkat çekti. Adalet Clarence Thomas'ın kaleme aldığı çoğunluk görüşünde, "Konum verilerinizin bir suç soruşturması nedeniyle hükümet tarafından toplanmasını beklemiyorsanız, bu makul bir beklentidir" ifadelerine yer verildi.
Karşı oy kullanan muhafazakar yargıçlardan Samuel Alito ise, kararın kolluk kuvvetlerinin suçla mücadele kabiliyetini zayıflatacağını savundu. Alito, "Bu karar, polisin suçluları tespit etmek için kullanabileceği en etkili araçlardan birini elinden alıyor" dedi.
Teknoloji ve mahremiyet arasındaki denge
Bu karar, ABD'de teknolojik gelişmelerin mahremiyet üzerindeki etkisi konusunda giderek artan hukuki tartışmaların bir parçası. Yüksek Mahkeme, 2018'de hücresel konum verilerinin polis tarafından arama emri olmadan toplanmasının anayasaya aykırı olduğuna hükmetmiş, ancak geofence arama emirleri net bir düzenlemeye tabi değildi. Uzmanlar, bu kararın eyalet yasama organlarını ve Kongre'yi bu alanda daha kapsamlı yasalar çıkarmaya itebileceğini belirtiyor. Karar, teknoloji şirketleri tarafından memnuniyetle karşılanırken, polis teşkilatları ise soruşturma yöntemlerinin kısıtlanmasından duydukları endişeyi dile getirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'de de benzer tartışmaları gündeme getirebilir. Türkiye'de kolluk kuvvetleri, suç soruşturmalarında konum verilerini sıklıkla kullanmakta; ancak bu uygulamaların mahremiyet boyutu yeterince tartışılmamaktadır. ABD Yüksek Mahkemesi'nin emsal kararı, Türkiye'deki yargı mercileri ve kanun koyucular için bir referans olabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olması nedeniyle, özel hayatın gizliliği ilkesi bu tür uygulamaların sınırlarını belirlemektedir. Kararın küresel etkisi, özellikle büyük teknoloji şirketlerinin faaliyet gösterdiği ülkelerde, veri gizliliği yasalarının şekillenmesine katkı sunacaktır.
