ABD Yüksek Mahkemesi, Salı günü oy çokluğuyla, Falun Gong manevi hareketi mensuplarının teknoloji devi Cisco Systems'a karşı açtığı insan hakları ihlali davasını reddetti. Mahkeme, 6-3 oyla, Falun Gong uygulayıcılarının Cisco'nun Çin hükümetine grubun izlenmesi ve işkence görmesinde yardım ettiği iddialarını ABD mahkemelerinde dava edemeyeceğine hükmetti. Muhafazakar çoğunluk, davacıların Alien Tort Statute (Yabancı Hukuk Statüsü) kapsamındaki taleplerini geri çevirdi. Karar, uluslararası şirketlerin yabancı hükümetlerle işbirliği yaparak insan hakları ihlallerine ortak olması durumunda hukuki sorumluluktan kaçınabileceği yönünde yorumlandı.
Davanın Arka Planı
Dava, Çin'de yasaklı bir manevi hareket olan Falun Gong'un takipçileri tarafından 2020'de açılmıştı. Davacılar, Cisco'nun Çin hükümetine sağladığı ağ ekipmanlarının, Falun Gong üyelerinin takip edilmesi, gözaltına alınması ve işkence görmesinde kullanıldığını iddia etmişti. Cisco ise bu iddiaları reddetmiş ve Çin'deki faaliyetlerinin yasal olduğunu savunmuştu. Dava, ABD mahkemelerinin yabancı hükümetlerin insan hakları ihlallerine yardım eden şirketleri yargılama yetkisini sorguluyordu.
Küresel Etkiler
Yüksek Mahkeme'nin kararı, uluslararası hukukta şirket sorumluluğu konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Uzmanlar, bu kararın, ABD'de benzer davaların önünü keseceğini ve çokuluslu şirketlerin insan hakları ihlallerine karışma riskini azaltacağını belirtiyor. Özellikle Çin'de faaliyet gösteren teknoloji şirketleri için bu karar, hukuki bir koruma sağlarken, insan hakları savunucuları kararı eleştiriyor. Kararın, ABD-Çin ilişkilerini de etkilemesi bekleniyor; zira dava, Çin'in insan hakları sicilini sorguluyordu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'nin de insan hakları ihlalleri iddialarıyla karşı karşıya kaldığı uluslararası platformlarda önemli bir emsal teşkil edebilir. Türk şirketleri, özellikle savunma ve teknoloji alanlarında yabancı ortaklıklarla faaliyet gösterirken, benzer hukuki risklerle karşılaşabilir. Ayrıca, karar, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde insan hakları konusunun gündeme gelmesi durumunda, Türk şirketlerinin ABD mahkemelerinde dava edilme olasılığını azaltabilir. Ancak, bu durum Türkiye'nin uluslararası insan hakları normlarına uyum konusundaki taahhütlerini sorgulatabilir.
