ABD'nin Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICC) yönelik yaptırımları, mahkemenin yargıçlarını fiilen 'finansal ölüm cezasına' çarptırıyor. Yaptırımlar nedeniyle yargıçlar banka hesaplarını kullanamıyor, sağlık sigortası alamıyor, Google gibi temel hizmetlere erişemiyor ve hatta işlerine yürüyerek gitmek zorunda kalıyor. Middle East Eye'ın haberine göre, bu durum uluslararası hukukun temel taşlarından biri olan ICC'nin işleyişini ciddi şekilde tehdit ediyor.
Yaptırımların Kapsamı ve Etkileri
ABD Başkanı Donald Trump'ın 2020 yılında imzaladığı bir başkanlık kararnamesi ile başlayan yaptırımlar, ICC'nin Afganistan ve Filistin'deki savaş suçları soruşturmalarına misilleme olarak uygulanıyor. Yaptırımlar, mahkemenin üst düzey yetkililerine ve yargıçlarına yönelik vize yasakları ve mali kısıtlamalar içeriyor. Ancak uygulamada, bu yaptırımların etkisi çok daha geniş bir alana yayılıyor. Yargıçlar, ABD bankalarıyla işlem yapamadıkları gibi, dolar cinsinden herhangi bir ödeme alamıyor veya yapamıyor. Bu durum, maaşlarının ve emeklilik ödemelerinin durmasına yol açıyor.
Bir ICC yargıcı, Middle East Eye'a verdiği demeçte 'Artık normal bir hayat sürmek mümkün değil. Kredi kartımızı kullanamıyoruz, ev kredisi çekemiyoruz, çocuklarımızın okul ücretlerini ödeyemiyoruz' ifadelerini kullandı. Yargıçlar, sağlık sigortası poliçelerinin iptal edildiğini ve Google gibi temel hizmetlere erişimlerinin engellendiğini belirtiyor. Bazı yargıçlar, toplu taşımanın olmadığı Lahey'de işlerine yürüyerek gitmek zorunda kalıyor.
Uluslararası Hukuk ve Adalet Sistemi Üzerindeki Etkisi
Yaptırımlar, sadece bireysel yargıçların hayatını değil, aynı zamanda ICC'nin kurumsal yapısını da hedef alıyor. Mahkeme, yargıçların istifa etmesi veya görevlerini yerine getirememesi nedeniyle önemli davalarda gecikmeler yaşayabilir. Özellikle Filistin ve Afganistan soruşturmaları, yaptırımların doğrudan hedefi olduğu için bu davalardaki ilerleme neredeyse durma noktasına geldi. Uluslararası hukuk uzmanları, bu durumun soykırım ve savaş suçlarının cezasız kalmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, yaptırımların diğer ülkeleri de ICC ile işbirliği yapmaktan caydırdığı belirtiliyor.
ABD yönetimi, yaptırımların ICC'nin 'Amerikan ve İsrail vatandaşlarına yönelik haksız soruşturmalarına' bir tepki olduğunu savunuyor. Ancak eleştirmenler, bu adımın uluslararası hukukun üstünlüğünü zayıflattığını ve ABD'nin kendi çıkarları için uluslararası kurumları araçsallaştırdığını ifade ediyor. ICC, 123 ülkenin taraf olduğu Roma Statüsü'ne dayanarak kurulmuş bağımsız bir mahkeme. ABD, Çin, Rusya, İsrail ve Hindistan gibi ülkeler ise mahkemeye taraf değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ICC'ye taraf olmamakla birlikte, uluslararası hukukun üstünlüğü ve insan hakları konularında duyarlı bir ülke olarak bu gelişmeyi yakından takip etmektedir. ABD'nin ICC'ye yönelik yaptırımları, uluslararası hukuk sisteminde ABD'nin kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiği algısını güçlendiriyor. Türkiye, özellikle Filistin meselesinde ICC'nin rolüne önem veriyor; mahkemenin zayıflaması, Filistin'de işlenen suçların cezasız kalması riskini artırabilir. Ayrıca, bu yaptırımlar uluslararası kurumların bağımsızlığına yönelik bir tehdit olarak değerlendirilebilir ve benzer yaptırımların gelecekte Türkiye'yi de etkileyebilecek şekilde diğer kurumlara da uygulanabileceği endişesi yaratmaktadır.
