ABD yönetimi, Türkiye ile bir kamu bankasına ilişkin kilit hukuki anlaşmazlığı çözüme kavuşturarak, Başkan Donald Trump'ın önümüzdeki ay gerçekleştirmesi beklenen ziyareti öncesinde ikili ilişkilerdeki önemli bir pürüzü ortadan kaldırdı. Yetkililer, anlaşmanın, bankanın yaptırımlarla ilgili soruşturmasında uzlaşı sağlandığı anlamına geldiğini ve bu sayede iki ülke arasında aylardır süren gerilimin azaldığını belirtti.
Anlaşmanın arka planı: Halkbank davası
Söz konusu uyuşmazlık, Halkbank'ın İran yaptırımlarını ihlal ettiği iddiasıyla ABD'de açılan dava merkezliydi. New York Güney Bölge Mahkemesi'nde görülen davada, banka yöneticileri ve eski bir bakan hakkında suçlamalar bulunuyordu. ABD Adalet Bakanlığı, bankanın 2012-2016 yılları arasında İran'a yönelik yaptırımları aşmak için karmaşık bir altın-enerji takası sistemi kullandığını öne sürmüştü. Türkiye ise iddiaları reddederek bankanın siyasi bir hedef haline getirildiğini savundu.
Taraflar arasında varılan uzlaşı, davaya ilişkin cezai yaptırımların hafifletilmesi veya kaldırılması, bankanın belirli bir tazminat ödemesi ve uyum programlarını güçlendirmesi gibi unsurları içeriyor. Kaynaklar, anlaşmanın bu hafta içinde resmen açıklanabileceğini ifade ediyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bankacılık sektöründe faaliyet gösteren diğer kurumlar için de olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Trump ziyareti ve ikili ilişkilerin normalleşmesi
Başkan Trump'ın önümüzdeki ay Türkiye'ye yapması beklenen ziyaret, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyri açısından kritik önem taşıyor. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında Suriye'deki askeri varlık, F-35 programı ve S-400 savunma sistemi krizi yer alıyor. Halkbank davasının çözüme kavuşması, Washington'da Türkiye'ye yönelik olumsuz algının kısmen de olsa yumuşamasına katkı sağlayabilir.
Uzmanlara göre, bu anlaşma sayesinde ABD Kongresi'nde uzun süredir bekletilen bazı askeri satış paketlerinin onaylanması da kolaylaşabilir. Türkiye, F-16 modernizasyon kitleri ve yeni savaş uçakları için ABD'den talepte bulunmuş, ancak Kongre'deki bazı üyeler yaptırım endişesiyle onayı geciktirmişti.
Diplomatik kaynaklar, Trump yönetiminin Türkiye ile ilişkilerde 'pragmatik bir döneme' girdiğini, ancak yine de S-400 meselesinin çözülmediğini vurguluyor. Anlaşmanın, iki müttefik arasındaki güven bunalımını tamamen ortadan kaldırması beklenmemekle birlikte, en azından kısa vadede bir yumuşama sağlayacağı değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikası ve ekonomisi açısından hayati önem taşıyor. Halkbank davası, yıllardır Türkiye-ABD ilişkilerinin en önemli sürtüşme noktalarından biriydi ve Türk bankacılık sektörü üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyordu. Uzlaşı, Türkiye'nin uluslararası finansal sisteme entegrasyonu açısından olumlu bir adım. Ayrıca, Trump'ın ziyareti öncesinde bu sorunun çözülmesi, Ankara'nın elini güçlendiriyor. Ancak S-400 krizi ve Suriye konusundaki derin görüş ayrılıkları devam ettiği için, ilişkilerin tam anlamıyla normalleşmesi zaman alacak. Türkiye, bu anlaşmayı kullanarak diğer konularda da taviz koparmaya çalışabilir, ancak ABD'nin konjonktürel bir esneklik gösterdiği unutulmamalıdır.
