ABD borsalarında teknoloji hisselerinde yaşanan sert satış dalgasının etkileri Asya piyasalarına da sıçradı. Japonya ve Güney Kore’nin önde gelen yarıiletken üreticilerinin hisseleri Perşembe günü keskin bir düşüş kaydetti. Yatırımcılar, Apple Inc.’in Çin yapımı çipleri satın almak için görüşmeler yürüttüğü haberlerinin ardından artan rekabet endişeleriyle risk iştahını azalttı.
Gelişmenin arka planı
Perşembe sabahı işlemlere başlayan Tokyo Menkul Kıymetler Borsası’nda Tokyo Electron yaklaşık %4 değer kaybederken, Advantest hisseleri %5’in üzerinde geriledi. Güney Kore’de ise dünyanın en büyük bellek yongası üreticisi Samsung Electronics hisseleri %2,5, SK Hynix ise %3,5 oranında düştü. Bu düşüşler, ABD’de Nasdaq’ın Salı ve Çarşamba günü üst üste değer kaybetmesinin ardından geldi. Özellikle Nvidia, AMD ve Intel gibi yarıiletken devlerinin hisselerindeki satışlar, Asya’daki benzer şirketlere yönelik endişeleri körükledi.
Apple’ın Çin’den çip tedarik etme potansiyeli, mevcut tedarik zinciri dinamiklerini değiştirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Şirketin uzun süredir Tayvanlı TSMC’ye bağımlı olduğu bilinirken, Çinli bir tedarikçiyle anlaşma yapması, hem maliyet avantajı hem de jeopolitik riskler nedeniyle stratejik bir hamle olarak yorumlanıyor. Ancak bu durum, özellikle Güney Koreli üreticiler için Çin rekabetinin artması anlamına geliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Asya’daki çip hisselerindeki düşüş, küresel yarıiletken sektörünün karşı karşıya olduğu yapısal zorlukları yansıtıyor. ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşları, Çin’in yerli çip üretimini artırma çabaları ve küresel talepteki dalgalanmalar, sektörün öngörülemez bir hal almasına neden oluyor. Özellikle ABD’nin Çin’e yönelik ihracat kısıtlamaları, Çinli firmaların alternatif tedarikçiler aramasına yol açarken, Apple gibi büyük oyuncuların Çin pazarına erişimini korumak için bu tür adımlar atması, bölgesel gerilimleri daha da artırabilir.
Öte yandan, Japonya ve Güney Kore’nin yarıiletken sektörü, küresel tedarik zincirinde kritik bir konumda bulunuyor. Her iki ülke de ABD’nin Çin’e yönelik teknoloji ambargosuna destek verirken, kendi çip üretim tesislerini genişletmek için büyük yatırımlar yapıyor. Ancak kısa vadede yaşanan bu tür fiyat dalgalanmaları, yatırımcı güvenini olumsuz etkiliyor ve sektörün kırılganlığını ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yarıiletken sektöründe henüz büyük bir üretici konumunda olmasa da, otomotiv, savunma ve beyaz eşya gibi çip yoğun sektörlerde küresel tedarik zincirine bağımlıdır. ABD-Çin teknoloji savaşlarının tırmanması, çip arzında daralmaya yol açabilir ve Türkiye’nin ithalat maliyetlerini yükseltebilir. Ayrıca, Apple’ın Çin’den çip tedarik etme kararı, küresel tedarik zincirinde Çin’in rolünü güçlendirirken, Türkiye gibi ülkelerin Çin’e olan bağımlılığını artırabilir. Orta vadede Türkiye’nin kendi çip üretim kapasitesini geliştirme çabaları, bu tür küresel dalgalanmalara karşı korunma sağlayabilir.
