ABD borsalarında teknoloji hisseleri, yatırımcıların faiz artırımı ve resesyon endişeleriyle satışa yönelmesi sonucu düşüşünü sürdürürken, petrol fiyatları da talep endişeleriyle geriledi. New York Borsası'nda teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi yüzde 2,6 düşüşle 15.500 puana gerileyerek son bir haftanın en düşük seviyesine indi. S&P 500 ve Dow Jones endeksleri de kayıplar yaşarken, petrol fiyatları Brent türünde 73 dolara kadar indi. Piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) sıkı para politikasına devam edeceği beklentisiyle şekilleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'de enflasyonun yüzde 3,7 ile hedefin üzerinde seyretmesi ve istihdam piyasasının güçlü kalmaya devam etmesi, Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı algısını güçlendiriyor. Bu durum, özellikle yüksek borçluluk oranına sahip teknoloji şirketlerinin gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini olumsuz etkiliyor. Yatırımcılar, faizlerin 2024 yılının ikinci yarısına kadar düşmeyeceği yönünde pozisyon alıyor. Bu hafta içinde Apple, Amazon ve Nvidia gibi büyük teknoloji şirketlerinin hisselerinde sırasıyla yüzde 3, yüzde 4 ve yüzde 5 oranında değer kayıpları yaşandı.
Petrol cephesinde ise Suudi Arabistan ve Rusya'nın üretim kesintilerini yıl sonuna kadar uzatması fiyatları desteklese de, Çin ekonomisindeki zayıflık ve küresel resesyon endişeleri talebe yönelik kaygıları artırıyor. Çin'in imalat sanayi satın alma yöneticileri endeksi (PMI) dördüncü ayda da daralma bölgesinde kalarak 49,2'ye geriledi. Bu durum, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin'den gelen talebin zayıfladığına işaret ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gelişmeler Asya piyasalarında da etkisini gösterdi. Japonya'da Nikkei endeksi yüzde 1,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,1 ve Çin'de Şanghay Bileşik endeksi yüzde 1,5 değer kaybetti. Güney Kore'de teknoloji hisseleri öncülüğünde Kospi endeksi yüzde 2,3 düştü. Petrol fiyatlarındaki düşüş ise Hindistan, Endonezya ve Türkiye gibi net petrol ithalatçısı ülkeler için olumlu bir faktör olarak öne çıkarken, Rusya, Suudi Arabistan ve Nijerya gibi ihracatçı ülkelerin gelirlerini baskılıyor. Fed'in sıkı duruşu, gelişmekte olan ülke para birimlerinde de değer kaybına yol açıyor; Türk lirası, Brezilya reali ve Güney Afrika randı dolar karşısında son bir haftada yüzde 1-2 arasında geriledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ithalatında petrole bağımlı olduğu için petrol fiyatlarındaki düşüş cari açık üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Ancak, ABD faizlerinin yüksek kalması, Türk lirası üzerindeki baskıyı artırmakta ve sermaye çıkışlarını tetiklemektedir. Küresel teknoloji hisselerindeki düşüşün Borsa İstanbul üzerindeki etkisi sınırlı olsa da, risk iştahındaki azalma gelişmekte olan ülkelere yönelik portföy akımlarını olumsuz etkileyebilir. Kısa vadede Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki talep zayıflığı, özellikle Avrupa ve Çin kaynaklı resesyon endişeleriyle birleştiğinde, büyüme hedefleri için aşağı yönlü bir risk oluşturmaktadır.
