ABD, Suriye'yi on yıllardır devam eden ‘teröre sponsor olan devletler’ listesinden resmen çıkardı. Bu adım, Esed rejiminin devrilmesinin ardından Suriye ile diplomatik ilişkileri normalleştirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Uygulama, Suriye'ye uluslararası yatırımın önündeki en büyük engellerden biri olan yaptırımların kaldırılmasını sağlayacak.
Gelişmenin arka planı
ABD Dışişleri Bakanlığı, Suriye'yi resmi olarak ‘terörü destekleyen devletler’ listesinden çıkardı. Bu liste, ABD'nin terör faaliyetlerini desteklediği düşünülen ülkelere uyguladığı en ağır yaptırım paketini içeriyor. 1979'da uygulanmaya başlanan ve 2011'de iç savaşla birlikte genişletilen yaptırımlar, Suriye ekonomisini ciddi şekilde zayıflatmış ve ülkenin yeniden imarı için gerekli yatırımların önünde büyük bir engel olarak görülüyordu.
Karar, yeni yönetimin Şam'la ilişkileri normalleştirmeye yönelik somut adımlarının devamı niteliğinde. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, hamleyi ‘terörle mücadelede somut ilerleme’ olarak nitelendirdi ve Suriye'nin yeni yönetimiyle uzun vadeli istişare sürecine gireceklerini duyurdu. Rubio, ‘Bölgesel istikrar ve Suriye halkının refahı için Şam'daki mevcut hükümetle ortak çalışmaya hazırız’ ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Uzmanlara göre, bu hamle hem Suriye içindeki ekonomik toparlanmayı hızlandırabilir hem de bölgedeki güç dengelerini değiştirebilir. Özellikle Körfez ülkeleri ve Türkiye gibi bölge aktörlerinin Suriye'deki yeniden yapılanma sürecine ilişkin beklentileri artabilir. Ayrıca, ABD'nin bu adımı İran ve Rusya'nın Suriye'deki nüfuzunu dengeleme çabalarını da etkileyebilir.
Ancak karar, Suriye'de hâlâ etkin olan terör örgütleriyle mücadele eden ülkeler arasında farklı tepkilere yol açtı. Bazı muhalif gruplar, rejimin insan hakları ihlalleri devam ederken bu adımın erken olduğunu savunuyor. Buna karşın Suriye hükümeti, kararı ‘egemenliğin yeniden tesisi’ olarak memnuniyetle karşıladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde PKK/YPG varlığı konusunda güvenlik endişeleri taşıyor ve bu kararla birlikte ABD'nin terörle mücadele stratejisinde bir değişiklik beklenmiyor. Ancak yaptırımların kalkması, Suriye'nin yeniden imarına yönelik projelerde Türk firmalarının daha aktif rol almasına olanak tanıyabilir. Ayrıca, Şam ile Ankara arasındaki normalleşme sürecine ABD'nin desteği, Türkiye'nin bölgedeki etkisini güçlendirebilir. Yine de Türkiye'nin, terör örgütleriyle mücadele kararlılığında bir değişiklik olmadığını net bir şekilde vurgulaması bekleniyor.
