ABD Kongresi'nde Cumhuriyetçi Parti içinde patlak veren tartışma, parti içi disiplini ve siyasi ahlakı yeniden gündeme taşıdı. New York Temsilcisi Mike Lawler, Güney Carolina Temsilcisi Nancy Mace'i, Cumartesi gecesi hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham'ın yerine aday olma niyetini duyurduğu 'iğrenç' bir paylaşım nedeniyle sert sözlerle eleştirdi. Lawler, Mace'in sosyal medya platformu X'te yaptığı paylaşımda, 'The Godfather Part III' filminden bir sahneyi kullanarak Graham'ın ölümünü fırsata çevirmeye çalıştığını belirtti. Olay, ABD siyasetinde yas ve saygı sınırlarının ne kadar zorlandığı konusunda tartışmalara yol açtı.
Gelişmenin arka planı
Senatör Lindsey Graham, 13 Temmuz 2024 Cumartesi gecesi 68 yaşında hayatını kaybetti. Uzun süredir sağlık sorunları yaşayan Graham, Cumhuriyetçi Parti'nin önde gelen isimlerinden biriydi ve özellikle dış politika konularında etkiliydi. Ölümünün ardından Güney Carolina Valisi Henry McMaster'ın geçici bir atama yapması ve 2026 ara seçimlerine kadar bu koltuğu doldurması bekleniyor. Ancak bu süreçte, partinin içinde kimin aday olacağına dair spekülasyonlar başladı.
Nancy Mace, Pazar sabahı X hesabından 'The Godfather Part III' filmindeki Michael Corleone'nin 'Just when I thought I was out, they pull me back in' (Tam çıktım derken, beni tekrar içeri çekiyorlar) sahnesini paylaştı. Bu paylaşım, Graham'ın ölümünün ardından yapıldığı için birçok kişi tarafından saygısızlık olarak yorumlandı. Lawler ise bu duruma sert tepki göstererek, Mace'in paylaşımını 'grotesque' (iğrenç) olarak nitelendirdi ve 'Bir insanın ölümü üzerinden siyasi fırsatçılık yapmak, parti içinde kabul edilemez' dedi.
Mace ise eleştirilere cevap vermekten kaçınırken, danışmanları paylaşımın yanlış anlaşıldığını ve Mace'in Graham'ın mirasına saygı duyduğunu ancak partinin Güney Carolina'daki liderlik boşluğunu doldurmak için hazırlıklı olması gerektiğini savundu. Olay, Cumhuriyetçi Parti içinde zaten var olan kırılganlıkları daha da derinleştirdi. Özellikle eski Başkan Donald Trump'a yakınlığıyla bilinen Mace, partinin ana akım kanadı tarafından sıklıkla eleştiriliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Lindsey Graham'ın ölümü, ABD Senatosu'ndaki güç dengesini değiştirecek bir gelişme. Cumhuriyetçiler, Senato'da Demokratlarla eşit sayıda sandalyeye sahip ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris'in başkanlık oyu ile Demokratlar çoğunlukta. Graham'ın koltuğunun Cumhuriyetçi kalması bekleniyor ancak geçici atama ve ardından yapılacak seçim, partinin iç dinamiklerini etkileyecek. Ayrıca Graham'ın özellikle dış politika konularında, örneğin Ukrayna'ya yardım ve Çin'e karşı sert tutumda önemli bir ses olması, ölümünün küresel yansımaları olacağını gösteriyor.
Graham'ın yerine kimin geçeceği, ABD'nin dış politikasını da etkileyebilir. Graham, Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli üyelerindendi ve özellikle NATO ve Asya'daki müttefiklerle ilişkilerde aktif rol oynuyordu. Yeni senatörün bu konularda Graham kadar aktif olup olmayacağı merak konusu. Öte yandan, Mace gibi Trump yanlısı bir ismin koltuğu alması halinde, partinin dış politika duruşunda daha izolasyonist bir çizgiye kayma ihtimali de tartışılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lindsey Graham, Türkiye'ye yönelik S-400 krizi ve Suriye politikası konularında sert eleştirileriyle bilinen bir senatördü. Ölümü, ABD-Türkiye ilişkilerinde doğrudan bir değişiklik yaratmasa da, Senato'da Türkiye karşıtı seslerin azalmasına yol açabilir. Ancak bu durum, Graham'ın yerine geçecek ismin tutumuna bağlı. Eğer Nancy Mace gibi daha izolasyonist ve Trump yanlısı bir isim seçilirse, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarına daha az müdahaleci bir ABD Senatosu görebiliriz. Diğer yandan, Graham'ın F-35 programı ve yaptırımlar konusundaki sert duruşunun devam edip etmeyeceği, Türk dış politikası açısından yakından takip edilmelidir. Kısacası, bu gelişme ABD Senatosu'ndaki güç dengelerini değiştirerek Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
