ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri güç kullanma yetkisini sınırlayan bir kararı kabul ederek Beyaz Saray'a sembolik ama önemli bir uyarı gönderdi. Temsilciler Meclisi'nde daha önce kabul edilen karar, Senato'da dört Cumhuriyetçi senatörün de desteğiyle 55-45 oy kazandı. Karar, başkanın Kongre'nin onayı olmadan İran'a karşı savaş ilan etmesini veya askeri operasyon başlatmasını engellemeyi amaçlıyor. Trump yönetimi, anayasal yetkilerine müdahale edildiği gerekçesiyle kararı veto etmeyi planlıyor.
Gelişmenin arka planı: Süleymani suikastı ve artan gerilim
Karar, Trump yönetiminin 3 Ocak'ta İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'yi Bağdat'ta düzenlediği bir hava saldırısıyla öldürmesinin ardından tırmanan ABD-İran gerginliği zemininde alındı. Suikast, İran'ın misilleme olarak Irak'taki ABD üslerine balistik füze saldırısı düzenlemesine yol açmıştı. Demokratlar, Trump'ın İran'a yönelik askeri harekatının Kongre'nin savaş ilan etme yetkisini ihlal ettiğini savunuyor. Karar, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası'na dayanılarak, başkana İran'a yönelik herhangi bir askeri operasyon için Kongre'den izin alması şartını koşuyor.
Öte yandan, Trump yönetimi Süleymani suikastını "terörist bir tehdidin ortadan kaldırılması" olarak savunuyor. Beyaz Saray, başkanın anayasal yetkilerinin Amerikan çıkarlarını korumak için yeterli olduğunu ileri sürüyor. Kararın yasalaşması için Kongre'nin önümüzdeki haftalarda Trump'ın vetosunu aşması gerekiyor. Ancak Senato'da gerekli üçte iki çoğunluğa ulaşılması zor görünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Orta Doğu'daki güç dengesi
Bu karar, ABD'nin Orta Doğu'daki angajmanının geleceğine dair ciddi soruları da beraberinde getiriyor. İran, uzun süredir ABD'nin bölgedeki askeri varlığına karşı çıkıyor ve nükleer programı konusunda uluslararası baskı altında. Kararın yasalaşması, ABD'nin İran'a yönelik askeri seçeneklerini sınırlayarak diplomatik çözüm arayışlarını güçlendirebilir. Ancak Trump'ın vetosu durumunda, tansiyonun daha da yükselmesi bekleniyor. Bu süreç, ABD'nin müttefikleri Suudi Arabistan ve İsrail'in de güvenlik hesaplamalarını etkileyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminde dengeli bir pozisyon izlerken, Senato kararı Ankara için önemli bir gelişme. Kararın yasalaşması, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyon olasılığını azaltarak, Türkiye'nin güney sınırında bir savaş riskini düşürebilir. Ancak Trump yönetiminin vetosu ve Kongre'deki siyasi bölünmüşlük, belirsizliği sürdürüyor. Türkiye, özellikle Irak ve Suriye'deki İran destekli güçlerin faaliyetleri ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığına dair gelişmeleri yakından izlemeli. Bu karar, aynı zamanda ABD'nin savaş yetkisi konusunda Kongre'nin rolünü yeniden tanımlayarak, gelecekteki başkanların tek taraflı askeri harekat kabiliyetini sınırlayabilir.
