ABD Senatosu’nda iki partili bir grup senatör, Rusya’dan petrol ithal etmeye devam eden Hindistan ve dört ülkeye yönelik yüzde 100 oranında gümrük vergisi uygulanmasını öngören bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, Rus enerji gelirlerini kısmak ve Ukrayna’ya yönelik işgalin finansmanını engellemek amacıyla hazırlandı. Connecticut’tan Demokrat Senatör Richard Blumenthal, tasarının gümrük vergisi olarak adlandırıldığını ancak aslında Rus ekonomisinin geniş alanlarına tam kapsamlı bloke edici yaptırımlar uyguladığını belirtti. Tasarıya göre, Rus petrolünü satın alan ülkelere ABD’ye ihraç ettikleri ürünlere yüzde 100 ek vergi getirilecek; bu ülkeler arasında Hindistan, Çin, Endonezya, Malezya ve Vietnam yer alıyor.
Gelişmenin arka planı: Yaptırımların delinmesi ve yeni baskı araçları
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Batılı ülkeler Moskova’ya benzeri görülmemiş yaptırımlar uyguladı. Ancak Hindistan, Çin ve diğer bazı Asya ülkeleri, Rus petrolünü indirimli fiyatlarla satın alarak bu yaptırımları dolanmakla suçlanıyor. Özellikle Hindistan, Rus petrolünün en büyük alıcılarından biri haline gelirken, ABD’nin bu duruma kayıtsız kalmayacağı sinyalini vermişti. Senatör Blumenthal, tasarının Rus enerji gelirlerini hedef aldığını ve Ukrayna’nın savunmasına destek sağlayacağını ifade etti. Tasarının diğer destekçileri arasında Cumhuriyetçi Senatörler Lindsey Graham ve John Cornyn de bulunuyor. Tasarı, ABD Başkanına belirlenen şartların yerine getirilmemesi durumunda bu ülkelere ek yaptırımlar uygulama yetkisi de veriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya-Pasifik ticaret savaşı mı?
Söz konusu tasarının yasalaşması durumunda, sadece Rusya ile değil, aynı zamanda ABD’nin Hint-Pasifik bölgesindeki en önemli ortaklarıyla da ticari gerilimlere yol açması bekleniyor. Hindistan, stratejik olarak ABD ile yakınlaşma çabası içinde olsa da enerji bağımsızlığı konusunda farklı bir yol izliyor. Çin ise Rus petrolünün en büyük alıcısı konumunda; Pekin’in bu tasarıya tepkisi küresel petrol fiyatlarını ve ticaret dengelerini etkileyebilir. Uzmanlar, bu adımın ABD’nin diğer ülkeleri yaptırım rejimine uymaya zorlama çabası olduğunu, ancak Çin ve Hindistan gibi büyük ekonomilerin alternatif ticaret yolları geliştirdiğini vurguluyor. Tasarının, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşını daha da derinleştirebileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşının başından bu yana enerji ithalatında Rusya’ya bağımlılığını sürdürüyor ve ABD yaptırımlarına katılmıyor. Bu tasarı doğrudan Türkiye’yi hedef almasa da, Rus petrolü alan ülkelere uygulanacak benzer yaptırımların ileride Türkiye’yi de kapsama riski bulunuyor. ABD’nin ikincil yaptırım politikasını genişletmesi, Türkiye’nin enerji tedarikini ve Rusya ile ticari ilişkilerini zorlayabilir. Ayrıca, Hindistan ve Çin ile aynı kefeye konulması, Türkiye’nin Batı ile Doğu arasındaki denge politikasını daha karmaşık hale getirebilir.
