11 Eylül saldırıları sonrası Afganistan ve Irak’ta görev yapan binlerce ABD askeri emeklilik yaşına yaklaşıyor. Bu gazilerin 20 yılı aşkın süredir sahada edindiği tecrübelerin, ordunun kurumsal hafızasında korunup korunmayacağı belirsizliğini koruyor. ABD Savunma Bakanlığı, savaş deneyimini belgelemek ve gelecek nesillere aktarmak için çeşitli programlar yürütse de, uzmanlar bu bilginin büyük kısmının emeklilikle birlikte kaybolabileceği uyarısında bulunuyor.
Bir Neslin Savaş Deneyimi
Afganistan’dan Irak’a, Suriye’den Somali’ye kadar geniş bir coğrafyada görev yapan ABD askerleri, terörle mücadele, ayaklanmayla başa çıkma ve yerel güçlerle işbirliği gibi konularda eşsiz bir bilgi birikimine sahip. 2001’den bu yana ordudan ayrılan gazilerin sayısı 500 bini aşarken, özellikle kıdemli subay ve uzman çavuşların emekliliği, bu bilginin kaybı anlamına geliyor. Pentagon, bu bilgiyi muhafaza etmek için “Ders Çıkarma Programı” ve “Savaş Deneyimi Arşivi” gibi girişimler başlatsa da, bu çabaların yetersiz olduğu belirtiliyor.
Emekli olan gazilerin yerini alan genç askerlerin, aynı seviyede bir saha tecrübesine sahip olması mümkün görünmüyor. Özellikle terörle mücadele operasyonlarında kritik öneme sahip olan “küçük birlik liderliği” ve “kültürel farkındalık” gibi becerilerin, ancak uzun süreli sahada kalma ile kazanılabileceği ifade ediliyor. Bu durum, ABD’nin gelecekteki çatışmalarda aynı hataları tekrarlamasına yol açabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ordusunun tecrübe kaybı, sadece Amerikan savunma politikasını değil, küresel güvenlik dengelerini de etkileyebilir. Özellikle terör örgütleriyle mücadelede edinilen bilgilerin kaybolması, DEAŞ ve El Kaide gibi yapılarla mücadelede zafiyet yaratabilir. Ayrıca Çin ve Rusya gibi rakiplerinin asimetrik savaş taktiklerine karşı geliştirilen karşı stratejilerin unutulması, ABD’nin caydırıcılık gücünü zayıflatabilir.
NATO müttefikleri de bu durumdan etkilenebilir. ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi sonrası ortaya çıkan güvenlik boşluğu, Avrupalı müttefiklerin de kendi tecrübe paylaşım mekanizmalarını gözden geçirmesine neden oldu. Özellikle Balkanlar ve Afrika’daki barış gücü misyonlarında edinilen deneyimlerin kaybı, ittifakın ortak hareket kabiliyetini olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ordusunun tecrübe kaybı, Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Özellikle Suriye ve Irak’ta PKK/YPG ile mücadelede ABD’nin terörle mücadele deneyiminin azalması, sahadaki dengeleri değiştirebilir. Ayrıca NATO içinde ABD’nin liderlik rolünün zayıflaması, Türkiye’nin ittifak içindeki ağırlığını artırabilir. Ancak bu durum, Türkiye’nin kendi askeri tecrübe birikimini koruma ve geliştirme çabalarını da daha önemli hale getirmektedir. Ankara’nın, özellikle terörle mücadele ve insansız hava araçları gibi alanlardaki deneyimini kurumsallaştırması, gelecekteki güvenlik tehditlerine karşı elini güçlendirecektir.
