ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, işgal altındaki Batı Şeria’da, Beytüllahim’in yaklaşık 6 kilometre güneydoğusunda bulunan Herodion Milli Parkı’nda Salı akşamı düzenlenen bir yerleşim konferansında yaptığı konuşmada, “İsrail olmasaydı Amerika Birleşik Devletleri var olmazdı” ifadelerini kullandı. İsrail basınından Maariv’in haberine göre, Huckabee’nin bu sözleri salondaki izleyicilerden alkış alırken, bölgedeki Filistin yönetimi ve uluslararası toplumdan tepki çekmesi bekleniyor.
Büyükelçi’nin sözleri ve tartışmanın arka planı
Mike Huckabee, İsrail’in kuruluşunu ABD’nin tarihsel ve teolojik temellerine bağlayarak, “Amerika’nın bağımsızlık mücadelesi, İncil’deki vaat edilmiş topraklar anlayışıyla şekillenmiştir. Siyonizm olmasaydı, Amerikan ruhu da olmazdı” dedi. Huckabee, bu sözleriyle ABD-İsrail ilişkilerinin sadece stratejik değil, aynı zamanda dini ve kültürel bağlara dayandığını vurgulamak istedi.
Herodion Milli Parkı, İkinci Tapınak dönemine ait arkeolojik kalıntılarıyla biliniyor ve bölge, İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu topraklarda yer alıyor. Konferans, İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerini destekleyen bir grup tarafından düzenlendi. Huckabee’nin konuşması, ABD yönetiminin İsrail’in yerleşim politikalarına verdiği desteğin bir yansıması olarak yorumlandı.
Huckabee, daha önce de İsrail’in Golan Tepeleri’ndeki egemenliğini tanıyan ve Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak kabul eden ABD politikalarını desteklemişti. Trump döneminde atanan Huckabee, Evanjelik Hristiyan kimliğiyle tanınıyor ve İsrail’in toprak taleplerine sık sık dini referanslarla sahip çıkıyor.
Bölgesel ve küresel yankılar
Huckabee’nin bu açıklaması, ABD’nin İsrail’e koşulsuz desteğinin yeni bir örneği olarak değerlendirilirken, Filistin yönetimi tarafından kınandı. Filistin Dışişleri Bakanlığı, bu sözlerin “uluslararası hukuk ve BM kararlarına açık bir meydan okuma” olduğunu belirtti. Avrupa Birliği ise yerleşim faaliyetlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlatarak, ABD’li yetkililerin bu tür ifadelerinin barış sürecine zarar verdiğini açıkladı.
İsrail’deki sağcı hükümet ve yerleşimci gruplar ise Huckabee’nin sözlerini memnuniyetle karşıladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden yapılan açıklamada, “ABD Büyükelçisi, iki ülke arasındaki özel bağı doğru bir şekilde ifade etmiştir” denildi.
Ortadoğu’da artan gerilimin gölgesinde gelen bu açıklama, İran ve diğer bölgesel aktörler tarafından da tepkiyle karşılandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, “ABD’li yetkililerin bu tür provokatif söylemleri bölgedeki istikrarı baltalamaktadır” dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu açıklama, ABD’nin İsrail politikasında radikal sağ ve Evanjelik Hristiyan çevrelerin etkisini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, İsrail-Filistin çatışmasında iki devletli çözümü savunurken, Huckabee’nin sözleri Ankara’nın BM parametrelerine dayalı barış vizyonuna ters düşüyor. Türk dış politikası açısından bu açıklama, ABD’nin bölgede taraflı tutumunun sürdüğünü ve Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki yerleşimlerin meşrulaştırılmasına yönelik adımların arttığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği destek ile ABD eksenli Orta Doğu politikaları arasındaki mesafeyi derinleştirebilir.
