Trump yönetiminin İran ile kapsamlı bir barış anlaşmasına varmak için yürüttüğü müzakereler sürerken, yayımlanan yeni bir anket ABD kamuoyunun bu konuda bölünmüş olduğunu ortaya koydu. CBS News ve YouGov tarafından Pazar günü yayımlanan anket sonuçlarına göre, Amerikalıların yüzde 37'si ABD-İran mutabakatının Tahran yönetimine daha fazla fayda sağladığı görüşünde. Bu oran, anlaşmadan her iki tarafın da eşit şekilde kârlı çıktığını düşünenlerin yüzde 27'sini ve mutabakatın ABD için daha iyi olduğunu belirtenlerin yüzde 14'ünü geride bıraktı. Ankete katılanların yüzde 22'si ise konu hakkında fikir beyan etmedi.
Ankette Öne Çıkan Bulgular ve Kamuoyunun Durumu
Anket, ABD-İran mutabakatının (MOU) kamuoyu tarafından nasıl algılandığına dair önemli ipuçları veriyor. Özellikle partiler arası farklılık dikkat çekici: Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 51'i mutabakatın İran'a yaradığını düşünürken, Demokratlarda bu oran yüzde 25'te kaldı. Bağımsız seçmenlerde ise yüzde 38'i İran lehine bir dengesizlik algılıyor. Anket ayrıca, Amerikalıların yüzde 53'ünün ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığını azaltması gerektiğini düşündüğünü ortaya koyarken, yüzde 47'si ise mevcut seviyesini korumasından yana. Bu veriler, Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü diplomatik sürecin, özellikle 2024 seçimleri öncesinde siyasi bir tartışma konusu haline geldiğini gösteriyor.
Ankete katılanların yüzde 45'i, mutabakatın İran'ın nükleer programını sınırlama konusunda etkili olacağına inanırken, yüzde 39'u ise bu konuda şüpheci. Öte yandan, anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlayacağına inananların oranı yüzde 42'de kalırken, yüzde 43'ü bunun aksini düşünüyor. Bu sonuçlar, ABD kamuoyunun İran ile anlaşma konusunda ne kadar kutuplaşmış olduğunu ve güven eksikliğinin devam ettiğini açıkça ortaya koyuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mutabakatın gölgesinde, İran'ın bölgesel faaliyetleri ve nükleer programı halen uluslararası toplumun başlıca endişe kaynakları arasında. Trump yönetiminin önceki dönemde İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını terk ederek müzakere masasına dönmesi, birçok analist tarafından pragmatik bir adım olarak değerlendirilse de, anket sonuçları Amerikan halkının bu hamleye temkinli yaklaştığını gösteriyor. Özellikle Suudi Arabistan, İsrail ve BAE gibi bölgesel aktörlerin anlaşmaya yönelik endişeleri, ABD'deki kamuoyu algısını da etkiliyor. Ankette, Amerikalıların yüzde 55'i mutabakatın İsrail'in güvenliğini olumsuz etkileyeceğini düşünüyor. Bu durum, Orta Doğu'daki dengelerin ne kadar kırılgan olduğunu ve ABD'nin bölgedeki müttefiklerinin anlaşmadan duyduğu rahatsızlığı yansıtıyor. Öte yandan, Avrupa Birliği ve Çin gibi diğer büyük güçlerin İran ile ticari ve diplomatik ilişkileri sürdürme çabası, mutabakatın küresel etkisini artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran mutabakatı, Türkiye için stratejik öneme sahip. Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını bu ülkeden karşılaması nedeniyle iki ülke arasındaki ilişkilerden doğrudan etkileniyor. Ankette ABD kamuoyunun mutabakata şüpheyle yaklaşması, Trump yönetiminin anlaşmayı tamamlamakta zorlanabileceğini gösteriyor. Bu belirsizlik, Türkiye'nin İran ile sürdürdüğü ticari ve diplomatik ilişkilerde olası bir ABD yaptırımı riskini ortaya çıkarıyor. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlığın sürmesi halinde Türkiye, İran kaynaklı göç ve güvenlik tehditleriyle karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle Türkiye, hem ABD hem de İran ile dengeli bir diplomasi yürütmek ve olası bir anlaşmanın kendi çıkarlarını gözeten maddeler içermesi için diplomatik girişimlerini sürdürmelidir.
