Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani’nin Lübnan ziyareti sırasında Hizbullah müttefiki Parlamento Başkanı Nebih Berri ile bir araya gelmesi, Beyrut ile Şam arasında yeni bir diplomatik kulvarın açıldığını gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Suriye’den Hizbullah’ı silahsızlandırmasını talep ettiği bir dönemde, el-Şeybani’nin temasları Suriye’nin bu konuda askeri bir çözüm yerine diplomatik kanalları tercih etmeye hazır olduğunun işareti olarak yorumlandı. Ziyaret, Suriye’nin iç savaş sonrası yeniden yapılanma sürecinde bölgesel aktörlerle ilişkilerini normalleştirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Diplomatik sinyaller ve arka plan
El-Şeybani’nin Beyrut ziyareti, Suriye’de Beşşar Esad yönetiminin 2011’den bu yana en üst düzey diplomatik temaslarından biri olarak kayda geçti. Bakan, Lübnanlı mevkidaşı Abdallah Buhabib ve Başbakan Necip Mikati ile de görüştü. Görüşmelerin ana gündem maddesi, sınır güvenliği ve iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin canlandırılmasıydı. Ancak en dikkat çekici buluşma, Hizbullah’ın siyasi kanadının lideri konumundaki Nebih Berri ile yapılan görüşme oldu. Berri, uzun yıllardır Suriye rejimiyle yakın ilişkileri olan Hizbullah’ın Lübnan’daki en güçlü siyasi temsilcisi olarak biliniyor.
ABD Başkanı Trump, kısa süre önce yaptığı açıklamada Suriye’nin Hizbullah’ı silahsızlandırması gerektiğini ve aksi takdirde “ciddi sonuçlarla” karşılaşacağını söylemişti. Trump’ın bu çağrısı, Washington’un Suriye’deki İran etkisini sınırlandırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak Suriye’den gelen diplomatik adımlar, Şam’ın ABD’nin bu talebine doğrudan askeri bir yanıt vermek yerine, müzakereleri tercih edebileceğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
El-Şeybani’nin ziyareti, Suriye’nin Arap Birliği’ne yeniden kabul edilmesi ve bölgesel izolasyonun kırılması sürecinde önemli bir adım. Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve Ürdün gibi ülkelerle ilişkilerin normalleştiği bir ortamda, Lübnan ile temaslar da bu sürecin devamı niteliğinde. Ancak Lübnan’ın derin siyasi krizi ve Hizbullah’ın ülke içindeki gücü, bu normalleşmeyi karmaşık hale getiriyor. Hizbullah, ABD tarafından terör örgütü olarak kabul ediliyor ve silahlı kanadı Lübnan devletinin kontrolü dışında faaliyet gösteriyor.
Trump yönetiminin Suriye’den Hizbullah’ı silahsızlandırmasını istemesi, aynı zamanda İran’ın bölgedeki nüfuzunu kırma çabasının bir yansıması. İran, Suriye iç savaşında Esad rejiminin en büyük destekçisi olurken, Hizbullah da İran’ın Levant’taki en önemli vekil gücü konumunda. Şam’ın bu talebe diplomatik bir yanıt vermesi, Rusya’nın da arabuluculuk rolünü güçlendirebilir. Moskova, hem ABD hem de İran ile iletişim kanallarını açık tutarak Suriye’deki dengeleri yönetmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Suriye politikası açısından kritik bir dönemeçte yaşanıyor. Ankara, PKK/YPG tehdidine karşı Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturma çabalarını sürdürürken, Esad rejimiyle normalleşme sinyalleri de veriyor. Hizbullah’ın silahsızlandırılması, Türkiye’nin İran etkisini sınırlandırma hedefiyle örtüşebilir. Ancak sürecin nasıl ilerleyeceği, özellikle Suriye’nin kuzeyindeki Kürt grupların statüsü ve Türkiye’nin güvenlik kaygıları açısından belirleyici olacak. Bölgesel dengeler değişirken, Ankara’nın hem ABD hem de Rusya ile koordinasyonu önem kazanıyor.
