ABD ve Lübnan'dan üst düzey heyetler, İsrail'in güney Lübnan'da oluşturduğu sözde 'pilot bölgelerden' çekilmesi konusunu müzakere etmek üzere bir araya geldi. Al Jazeera'ye konuşan kaynaklar, görüşmelerin odak noktasının, iki 'pilot bölge' olarak adlandırılan alanlardan ilki için bir mekanizma oluşturmak olduğunu belirtti. Görüşmelerin yeri ve zamanı hakkında henüz resmi bir açıklama yapılmazken, toplantının Beyrut'ta gerçekleştiği tahmin ediliyor. Toplantıya ABD tarafından Orta Doğu Özel Temsilcisi ve ekibinin katıldığı, Lübnan tarafında ise Dışişleri Bakanlığı ve ordu yetkililerinin yer aldığı bildiriliyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in güney Lübnan'da 'pilot bölgeler' olarak adlandırdığı alanlar, 2006 Lübnan Savaşı'ndan bu yana İsrail ordusunun Lübnan topraklarında varlık gösterdiği sınırlı güvenlik bölgeleridir. Bu bölgeler, İsrail'in kuzey sınırında güvenliği sağlamak amacıyla Hizbullah'ın faaliyetlerini izlemek için kullanılıyor. Ancak Lübnan hükümeti, bu alanları egemenlik ihlali olarak görüyor ve İsrail'in tamamen çekilmesini talep ediyor. ABD arabuluculuğu, iki ülke arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığının çözümünde önemli bir rol oynamıştı. Şimdi de kara sınırındaki bu ihtilaflı noktaların çözümü için benzer bir mekanizma kurulması hedefleniyor. Kaynaklar, ilk pilot bölgenin çekilme takvimi ve güvenlik düzenlemelerinin masaya yatırıldığını aktarıyor.
Lübnan hükümeti, İsrail'in çekilmesi durumunda bölgenin kontrolünü Lübnan ordusu ve UNIFIL barış gücüne devretmeyi planlıyor. Ancak Hizbullah'ın bölgedeki etkisi, bu geçiş sürecini karmaşık hale getiriyor. İsrail ise çekilme karşılığında Hizbullah'ın sınıra yakın bölgelere yeniden konuşlanmaması konusunda güvence istiyor. ABD'nin, her iki tarafı da memnun edecek bir ara formül üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Bölgesel boyutu
Bu gelişme, Orta Doğu'da devam eden istikrarsızlık ortamında dikkatle takip ediliyor. İsrail-Lübnan sınırı, son yıllarda görece sakin olsa da, zaman zaman yaşanan gerginlikler bölgesel bir çatışma riskini artırıyor. ABD'nin arabuluculuğu, özellikle İran destekli Hizbullah'ın nüfuzunu sınırlamak amacı taşıyor. Pilot bölgelerden çekilme, İsrail'in kuzey sınırında güvenlik endişelerini azaltabilirken, Lübnan'ın iç dengelerini de etkileyecek. Ayrıca, bu müzakereler, ABD'nin bölgedeki diplomatik varlığını güçlendirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Suudi Arabistan ve Katar gibi bölgesel aktörler de süreci yakından izliyor; çünkü Lübnan'da istikrar, Körfez güvenliği açısından da önemli. Öte yandan, İran'ın Hizbullah üzerindeki etkisi, bu çekilme sürecinin başarısını sınırlayabilecek en önemli faktörlerden biri.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki dengeleri açısından yakından takip edilmelidir. Lübnan'da istikrar, Türkiye'nin bölgedeki enerji ve ticaret projeleri için önemli bir ön koşuldur. Ayrıca Türkiye, Lübnan'daki siyasi krizde taraflar arasında diyalog çağrısı yaparken, ABD'nin bu girişimi Ankara'nın bölgedeki rolünü sınırlayabilir. Ancak çekilme sürecinin başarısı, sadece Lübnan'ın egemenliğini güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda İsrail-Hizbullah gerginliğini azaltarak Filistin meselesindeki kilit cephelerden birini yumuşatabilecektir. Bu da Arap kamuoyunda olumlu bir hava yaratır ve Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu dolaylı olarak etkiler.
