ABD'de bir federal yargıç, eski Başkan Donald Trump yönetiminin yabancı işçilerin Amerikan işlerini elinden aldığı gerekçesiyle yeni H-1B vizelerine uyguladığı 100 bin dolarlık ek ücreti yasa dışı bularak iptal etti. Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Yargıcı Jeffrey White'ın Pazartesi günü verdiği karar, özellikle teknoloji sektörü başta olmak üzere yabancı yeteneklere bağımlı şirketler için önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. H-1B programı, Amerikan şirketlerinin mühendislik, yazılım ve bilişim gibi alanlarda uzmanlaşmış yabancı işçileri istihdam etmesine olanak tanıyor. Trump yönetimi, 2020 yılında yayımladığı bir düzenleme ile bu vizelere 100 bin dolarlık ek bir ücret getirmişti.
Gelişmenin arka planı: Trump'ın göçmenlik politikası ve yargısal müdahale
Trump döneminde getirilen bu ücret, özellikle Hintli teknoloji çalışanları ve onları istihdam eden ABD merkezli teknoloji devleri tarafından sert bir şekilde eleştirilmişti. Yargıç White, kararında Trump yönetiminin bu ücreti belirlerken gerekçelendirme yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve ücretin 'keyfi ve kaprisli' olduğunu ifade etti. Karar, aynı zamanda yönetimin yabancı işçileri caydırmak amacıyla bu tür engeller koyma yetkisinin sınırlarını da belirlemiş oldu.
H-1B vizesi, Amerikan şirketlerinin yılda 85 bin kontenjanla sınırlı olan bu program aracılığıyla yabancı uzmanları istihdam etmesine imkan tanıyor. Program özellikle Google, Microsoft, Amazon gibi teknoloji şirketleri tarafından yoğun olarak kullanılıyor. Trump yönetimi, 'Amerika Birinci' politikası çerçevesinde bu programı kısıtlayıcı düzenlemelere tabi tutmuştu. Ancak Biden yönetimi, özellikle teknoloji sektörünün ihtiyaçlarını karşılamak için programı daha esnek hale getirmeye çalışıyordu.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD'nin teknoloji rekabetindeki konumu ve beyin göçü
Bu karar, ABD'nin küresel teknoloji yarışındaki konumu açısından da kritik bir öneme sahip. Silikon Vadisi başta olmak üzere ABD'deki teknoloji firmaları, yenilikçiliklerini sürdürmek ve rekabet gücünü korumak için büyük ölçüde yabancı mühendis ve yazılım geliştiricilere bağımlı. Hindistan, Çin ve diğer Asya ülkelerinden gelen yetenekler, ABD teknoloji ekosisteminin ayrılmaz bir parçası durumunda.
Analistler, Trump dönemindeki bu tür kısıtlayıcı politikaların, yetenekli işçileri Kanada, Avustralya ve Almanya gibi rakip ülkelere yönlendirdiğini belirtiyor. H-1B vize ücretlerinin düşük kalması, sadece şirketler için maliyet avantajı sağlamakla kalmıyor; aynı zamanda ABD'nin küresel yetenekleri çekme kabiliyetini de artırıyor. ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerine göre, H-1B vize sahiplerinin önemli bir kısmı yüksek vasıflı ve STEM alanlarında yoğunlaşmış durumda. Bu kararın, ABD'nin pandemi sonrası ekonomik toparlanma sürecinde teknoloji sektörüne nefes aldırması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda artan sayıda yazılımcı ve mühendisini ABD'ye yollayan bir ülke konumunda. Türk beyin göçünün önemli bir kısmı H-1B vizesi ile gerçekleşiyor. Bu karar, Türk vatandaşlarının ABD'de istihdam edilmesini kolaylaştırabilir ve potansiyel olarak daha fazla Türk gencinin Silikon Vadisi'nde yer almasının önünü açabilir. Ancak bu durum, Türkiye'deki yetenek kaybı endişelerini de beraberinde getiriyor. Türkiye'nin kendi teknoloji ekosistemini güçlendirmek için bu tür politika değişikliklerini dikkate alması ve beyin göçünü tersine çevirecek teşvikler oluşturması gerekmektedir. Ayrıca, ABD göçmenlik politikalarındaki bu tür yargısal kararlar, uluslararası işgücü hareketliliğini etkileyerek ülkeler arasındaki teknoloji rekabetini şekillendirmeye devam edecektir.
