New York'ta Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'nde pazartesi günü ABD ile Küba arasında karşılıklı suçlamalar yaşandı. Olay, ABD diplomatlarının gelecek hafta BM Genel Kurulu'nda görüşülecek olan ABD'nin Küba'ya uyguladığı ambargonun sona erdirilmesini talep eden karar tasarısı öncesinde Kübalı muhaliflerin katılımıyla bir etkinlik düzenlemesiyle patlak verdi. Küba temsilcileri etkinliği "provokasyon" olarak nitelendirirken, ABD'li yetkililer adadaki insan hakları durumuna dikkat çekti.
Olayın Arka Planı: Ambargo Kararı Öncesi Gerginlik
BM Genel Kurulu'nda her yıl düzenli olarak yapılan ve ABD'nin Küba'ya yönelik ekonomik, ticari ve mali ambargonun kaldırılmasını isteyen karar tasarısı, bu yıl da ABD'nin sert muhalefetiyle karşılaşacak. Karar tasarıları bağlayıcı olmasa da sembolik önemi büyük. Geçmiş yıllarda neredeyse tüm üye ülkelerin desteğiyle kabul edilen karar, Washington'ın uluslararası alanda yalnız kaldığını gösteriyordu. Ancak bu yıl, oylama öncesinde yaşanan bu son gerilim, taraflar arasındaki diyaloğun ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koydu.
ABD'nin BM Büyükelçiliği, pazartesi günü düzenlediği etkinlikte, insan hakları savunucuları ve siyasi tutukluların yakınlarını ağırladı. Etkinlikte, Küba hükümetinin muhaliflere yönelik baskıları ve ifade özgürlüğü ihlalleri ele alındı. ABD'li diplomatlar, Küba'nın BM İnsan Hakları Konseyi üyeliğini sorgulayarak, adanın uluslararası insan hakları standartlarına uymadığını savundu. Küba heyeti ise bu toplantıyı "iç işlerine müdahale" ve "ABD'nin provokatif bir propaganda gösterisi" olarak değerlendirdi. Küba temsilcisi, ABD'nin ambargoyu haklı çıkarmak için insan hakları söylemini araçsallaştırdığını öne sürdü.
BM'de Sert Diplomatik Atışma
Karşılıklı suçlamalar, BM koridorlarında hızla yayıldı. ABD heyeti, Küba'nın muhalifleri susturduğunu ve barışçıl gösterilere izin vermediğini belirterek, uluslararası toplumu adadaki insan hakları ihlallerine karşı sessiz kalmamaya çağırdı. Küba ise ABD'nin on yıllardır süren ambargonun yol açtığı ekonomik sıkıntıları görmezden geldiğini ve kendi siyasi gündemini BM platformuna taşıdığını savundu. Küba Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, "ABD'nin bu tür etkinlikleri, BM'nin evrensel ilkelerini hiçe sayan tek taraflı bir dayatmadır" ifadeleri kullanıldı.
Diplomatik kaynaklara göre, ABD ve Küba arasındaki bu son gerilim, 2014 yılında başlayan normalleşme sürecinin ardından ilişkilerin yeniden soğuduğu bir döneme denk geliyor. Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde atılan adımlar, halefi Donald Trump yönetiminde büyük ölçüde geri alınmış, ambargo sıkılaştırılmıştı. Joe Biden yönetimi ise selefinin bazı politikalarını gözden geçirse de ambargonun kaldırılması yönünde adım atmadı. Bu durum, Küba'nın BM karar tasarısına olan desteğini artırmasını sağlıyor.
Uluslararası Boyut ve Gelecek Haftaki Oylama
Gelecek hafta yapılacak oylama, ABD'nin ambargo politikasına karşı uluslararası kamuoyunun tutumunu bir kez daha ortaya koyacak. Son yıllarda karar tasarısına lehte oy veren ülke sayısı 180'i aşmış durumda. Sadece ABD ve İsrail'in karşı oy kullandığı oylamalarda, Washington'ın müttefikleri dahi ambargonun sona ermesinden yana tavır alıyor. Bu tablo, ABD'nin Latin Amerika ve Karayipler'deki etkisinin azaldığı yorumlarına yol açıyor. Öte yandan, ABD'nin BM platformunda insan hakları kartını açması, ambargoya yönelik eleştirileri dengelemeye yönelik bir hamle olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, bu stratejinin etkisinin sınırlı olacağını, zira ambargonun yol açtığı insani sıkıntıların uluslararası toplumda geniş yankı bulduğunu belirtiyor.
Küba, ambargonun yol açtığı ekonomik kayıpları her yıl BM'ye rapor ediyor. Havana yönetimi, ambargonun sağlık, eğitim ve gıda gibi temel alanlarda ciddi sıkıntılara yol açtığını, bunun da adadaki yaşam standartlarını olumsuz etkilediğini savunuyor. ABD ise ambargonun yalnızca Küba hükümetine yönelik olduğunu, halkı hedef almadığını öne sürüyor. Ancak bu argüman, pandemi döneminde tıbbi malzeme ve aşı tedarikinde yaşanan zorluklarla birlikte daha fazla sorgulanır hale geldi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin Küba'ya yönelik ambargosuna uzun süredir karşı çıkıyor ve BM'deki oylamalarda ambargonun kaldırılması yönünde oy kullanıyor. Bu tutum, Türkiye'nin tek taraflı yaptırımlara karşı ilkeli duruşuyla örtüşüyor. Ayrıca Küba ile son yıllarda gelişen ekonomik ve kültürel ilişkiler, Ankara'nın Havana ile dayanışmasını güçlendiriyor. ABD ile yaşanan bu son gerilim, Türk dış politikası açısından doğrudan bir kriz yaratmasa da, Washington'ın Latin Amerika'daki etkisinin sınırlarını görmesi bakımından önemli. Türkiye, benzer şekilde Kıbrıs ve Doğu Akdeniz gibi konularda ABD'nin tek taraflı politikalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle Küba'nın BM'deki mücadelesi, küresel adalet ve egemenlik hakları açısından Türkiye'nin tezlerini destekler nitelikte.
