ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 14 Temmuz Salı günü yaptığı açıklamayla İran'a karşı yeni bir askeri operasyon başlattığını duyurdu. Açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki vekil güçlerine ve askeri altyapısına yönelik olduğu belirtildi. Pentagon Sözcüsü John Kirby, operasyonun ABD'nin kendini savunma hakkı çerçevesinde gerçekleştirildiğini ifade etti. Saldırıların hedef alınan noktaları ve kullanılan silah sistemlerine ilişkin detaylı bilgi paylaşılmazken, operasyonun ABD Başkanı Joe Biden'ın talimatıyla başlatıldığı öğrenildi. Bu gelişme, ABD ile İran arasında son haftalarda artan gerilimin ardından geldi. İran'dan henüz resmi bir açıklama yapılmazken, Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı kaynaklar saldırılara misilleme yapılacağını ima etti.
Saldırıların arka planı: Artan gerilim
ABD'nin bu son askeri hamlesi, İran'ın bölgedeki faaliyetlerine karşı artan endişelerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Son haftalarda Basra Körfezi'nde ticari gemilere yönelik saldırılar, İran'ın uranyum zenginleştirme programındaki ilerlemeler ve İran destekli milislerin ABD askerlerine yönelik tacizleri, Washington yönetimini harekete geçmeye itti. Pentagon yetkilileri, saldırıların İran'ın saldırgan eylemlerini caydırmayı ve bölgedeki ABD varlığını korumayı amaçladığını vurguladı. Ancak analistler, bu tür askeri müdahalelerin İran'ı müzakere masasına çekmekten ziyade, gerilimi daha da tırmandırma riski taşıdığına dikkat çekiyor. Nükleer anlaşma müzakerelerinin askıya alındığı bir dönemde bu saldırılar, iki ülke arasındaki diplomatik kanalların tamamen kapanmasına yol açabilir.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol fiyatları ve ittifaklar
ABD-İran gerginliğinin yeniden alevlenmesi, başta Ortadoğu olmak üzere küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Petrol fiyatları, saldırı haberinin ardından varil başına 3 doların üzerinde yükseldi. Analistler, Hürmüz Boğazı'nın olası bir çatışmada kapatılması durumunda küresel petrol arzının ciddi şekilde etkilenebileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölgesel aktörler ABD'nin adımını dolaylı olarak desteklerken, Rusya ve Çin operasyonu kınadı. Birleşmiş Milletler'den yapılan açıklamada, taraflara itidal çağrısı yapıldı. ABD'nin bu operasyonu, Ortadoğu'daki askeri varlığını yeniden şekillendirme çabalarının bir parçası olarak da okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da bölgesel istikrarı tehdit eden bir gelişmedir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran ve Irak üzerinden karşılamaktadır. Olası bir çatışma, enerji arz güvenliğini tehlikeye atabilir ve Türkiye'yi ekonomik anlamda zorlayabilir. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta faaliyet gösteren İran destekli grupların Türkiye sınırına yakın bölgelerde varlığı, güvenlik riskini artırmaktadır. Türkiye'nin bu süreçte hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürmesi ve bölgesel bir çatışmanın önlenmesi için arabuluculuk rolü üstlenmesi beklenebilir.
