ABD, İran'a yönelik yeni bir hava saldırısı dalgası başlattı. İran devlet medyası, ülkenin güney kesimlerinde şiddetli patlamaların duyulduğunu aktardı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, operasyonun 'İran'ın bölgedeki provokasyonlarına' karşılık olarak düzenlendiği belirtildi. ABD Başkanı Joe Biden, daha önce yaptığı bir konuşmada, 'Onları sert vuracağız' sözleriyle İran'a yönelik tehdidini yinelemişti. Saldırılar, Basra Körfezi'ndeki askeri tesisleri ve İran Devrim Muhafızları'na bağlı bazı hedefleri kapsıyor. İran yönetimi, saldırıları kınayarak 'meşru müdafaa hakkını kullanacaklarını' duyurdu.
Gelişmelerin Arka Planı
ABD ile İran arasındaki gerginlik, son haftalarda tırmanışa geçmişti. Washington, Tahran'ın Yemen'deki Husilere ve diğer vekil güçlere silah sağladığını, ayrıca Körfez'deki ticari gemilere yönelik saldırıları desteklediğini iddia ediyordu. Pentagon yetkilileri, saldırıların İran'ın saldırı kabiliyetini azaltmayı hedeflediğini söyledi. İran ise ABD'nin bölgede 'istikrarsızlık yarattığını' savunarak, misilleme yapacağını açıkladı. Saldırıların ardından uluslararası petrol fiyatlarında ani bir yükseliş yaşandı; Brent petrol varil başına 85 doları aştı. Küresel güçler, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İran'a yönelik bu saldırıları, Ortadoğu'da geniş çaplı bir çatışma endişesini artırdı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırdı. İsrail ise saldırıları 'meşru müdafaa' olarak nitelendirerek destekledi. İran'ın müttefiki Suriye ve Lübnan Hizbullahı, Tahran'a destek mesajı yayımladı. Çin ve Rusya, ABD'nin tek taraflı eylemlerini kınayarak, BM yaptırımları olmadan güç kullanımının uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. Avrupa Birliği, iki tarafı diyaloğa çağırdı ve bölgesel bir savaşın 'yıkıcı sonuçlar doğuracağı' uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran arasındaki bu gerilim, Türkiye'yi doğrudan etkileme potansiyeline sahiptir. Türkiye, İran'la komşu olması ve Irak ve Suriye'de benzer güç odaklarıyla etkileşim halinde olması nedeniyle olası bir geniş çaplı çatışmadan en çok etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. Ekonomik açıdan, petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerini artıracak ve cari açık üzerinde baskı oluşturacaktır. Güvenlik açısından ise, sınır bölgelerinde çatışmaların sıçrama riski bulunuyor. Türkiye, önümüzdeki dönemde hem ABD ile hem de İran'la dengeli bir diplomasi yürütmek zorunda kalacak.
