ABD Savunma Bakanlığı, İran'a yönelik hava saldırılarının üçüncü turunu tamamladığını duyurdu. Bloomberg'in haberine göre, Pentagon tarafından yayınlanan görüntülerde saldırıların yapıldığı yerler net olarak belirtilmezken, askeri yetkililer operasyonların başarıyla sonuçlandığını ifade etti. Bu gelişme, Tahran yönetiminin misilleme saldırılarına yol açtı. ABD Başkanı Joe Biden, İran'ın bu saldırılara karşı koyma hakkını tanıdığını ancak daha fazla tırmanışa izin vermeyeceklerini belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ile İran arasındaki gerginlik, son haftalarda özellikle Basra Körfezi'nde yaşanan deniz güvenliği olayları ve nükleer müzakerelerdeki tıkanıklık nedeniyle artmıştı. Pentagon'dan yapılan açıklamada, üçüncü tur saldırıların İran'ın bölgedeki milis gruplarına destek vermesini engellemek amacıyla düzenlendiği belirtildi. Saldırılarda İran Devrim Muhafızları'na bağlı hedeflerin vurulduğu iddia edilirken, İran Dışişleri Bakanlığı bu iddiaları reddetti ve ABD'yi bölgede istikrarsızlık yaratmakla suçladı.
İran ise misilleme olarak Basra Körfezi'nde ABD donanma gemilerine yakın manevralar yaptı ve Yemen'deki Husilere ait insansız hava araçlarının Suudi Arabistan sınırını ihlal ettiği rapor edildi. Uzmanlar, bu gidişatın bölgede geniş çaplı bir çatışmaya dönüşme riskini artırdığı uyarısında bulunuyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgedeki askeri varlığını geçici olarak artırdığını duyurdu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişmeler, özellikle petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Brent petrolün varil fiyatı son iki haftada yüzde 8 artışla 95 dolar seviyesine yaklaştı. Analistler, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin küresel enerji arzını ciddi şekilde etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde acil toplantı talep edilirken, Rusya ve Çin tarafları itidale çağırdı. Avrupa Birliği, diplomatik çözüm için arabuluculuk teklifini yineledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran gerginliği, Türkiye için çifte etki yaratıyor. Bir yandan, iki ülke ile de sınır komşusu olan Türkiye, olası bir askeri çatışmada doğrudan etkilenme riski taşıyor. Diğer yandan, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen Türkiye'ye yönelik petrol sevkiyatının aksaması, cari açığı artırarak ekonomiyi olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin, bölgede gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik girişimlerini sürdürmesi ve enerji arz güvenliği için alternatif rotaları (Irak-Türkiye boru hattı, LNG) devreye sokması öncelikli adımlar olabilir.
