ABD, İngiltere'nin Gloucestershire kentindeki RAF Fairford üssünde konuşlu bombardıman uçaklarını beklenmedik bir hızla geri çekme kararı aldı. Amerikalı yetkililere göre, İran bağlantılı bir grubun üsse yönelik saldırı planladığına dair istihbarat alındı. Bu karar, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin Körfez'de ve Avrupa'da yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Çekilme, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını gözden geçirdiği bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
RAF Fairford, ABD Hava Kuvvetleri'nin Avrupa'daki en önemli bombardıman uçağı üslerinden biri. Son aylarda burada B-52 Stratofortress ve B-1B Lancer gibi ağır bombardıman uçakları konuşlandırılmıştı. Bu uçaklar, İran'a karşı olası bir askeri operasyon için caydırıcılık unsuru olarak görülüyordu. Ancak Amerikan istihbaratı, İran Devrim Muhafızları'na bağlı grupların üsse yönelik bir saldırı hazırlığı içinde olduğunu tespit etti. Tehdidin somutluğu ve zamanlaması, ABD Savunma Bakanlığı'nın derhal harekete geçmesine yol açtı.
Çekilme operasyonu, normal tahliye süreçlerinden çok daha hızlı gerçekleşti. Uçakların bir kısmı ABD'deki üslerine, bir kısmı ise Katar'daki Al Udeid Hava Üssü'ne yönlendirildi. ABD Avrupa Kuvvetleri Komutanlığı, personelin güvenliğinin öncelikli olduğunu belirtti. İngiliz yetkililer, ABD ile istihbarat paylaşımının sürdüğünü ve üssün güvenliği için ek önlemler alındığını açıkladı. Ancak Londra, çekilmenin kendi topraklarındaki savunma stratejisini nasıl etkileyeceği konusunda henüz net bir açıklama yapmadı.
İran cephesinden ise henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Tahran, son haftalarda ABD'nin bölgedeki askeri hareketliliğini 'provokasyon' olarak nitelendiriyordu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, 'ABD'nin bölgeden çekilmesi gerektiğini' söylemişti. Uzmanlar, İran'ın dolaylı yollardan misilleme tehdidini artırarak ABD'yi köşeye sıkıştırmaya çalıştığını belirtiyor. İngiltere'deki üs, İran'ın Avrupa'daki en erişilebilir ABD hedeflerinden biri olarak görülüyordu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri duruşunu yeniden şekillendirebilir. Son yıllarda Washington, özellikle Irak ve Suriye'deki üslerine yönelik İran destekli milis saldırılarıyla mücadele ediyor. İngiltere'deki üsten çekilme, ABD'nin Avrupa'daki bombardıman uçağı varlığını azaltırken, Körfez'deki üslere daha fazla yük bindirebilir. NATO müttefikleri, ABD'nin kararını dikkatle izliyor. Almanya ve İtalya'daki ABD üslerinde de benzer tehditlerin olup olmadığı bilinmiyor.
Uzmanlara göre, İran'ın bu hamlesi, nükleer müzakerelerin tıkandığı bir dönemde gerilimi artırma stratejisinin parçası. Tahran, ABD'yi askeri olarak zayıf düşürmek yerine, siyasi olarak yıpratmayı hedefliyor. İngiltere'deki üs, Avrupa kamuoyunda ABD askeri varlığına yönelik tartışmaları da alevlendirebilir. İngiliz milletvekilleri, ülkenin İran ile doğrudan bir çatışmaya sürüklenmemesi gerektiğini vurguluyor.
Beyaz Saray, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'gerekli tüm önlemlerin alındığını' ve 'Amerikan personelinin güvenliğinin her şeyden önce geldiğini' belirtti. Savunma Bakanı, İran'ın olası saldırılarına karşı bölgede ek kuvvet konuşlandırılabileceğini ima etti. Ancak bu açıklamalar, çekilmenin bir zayıflık göstergesi olup olmadığı sorusunu beraberinde getiriyor.
İngiltere Savunma Bakanlığı ise RAF Fairford'un 'kilit bir ortaklık üssü' olduğunu ve gelecekte yeniden bombardıman uçağı konuşlandırılabileceğini duyurdu. Analistler, bu tür geri çekilmelerin genellikle geçici olduğunu, ancak tehdit algısının sürdüğünü belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile ABD arasındaki gerilimin yakın coğrafyasında yer alıyor. İncirlik ve Kürecik'teki kritik üsler, ABD'nin bölgesel operasyonlarında kilit rol oynuyor. İran'ın RAF Fairford'a yönelik tehdidi, benzer risklerin Türkiye'deki üsler için de geçerli olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Ankara, son yıllarda ABD ile İran arasında denge politikası izlerken, olası bir çatışma Türkiye'nin enerji güvenliğini ve ticaret yollarını doğrudan etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, İran ile sınır komşusu olarak istikrarsızlığın yayılmasından endişe duyuyor. Bu gelişme, Ankara'nın bölgesel gerilimi düşürme çabalarını acil hale getiriyor.
