ABD, Hürmüz Boğazı'nda bir ticari gemiye düzenlenen saldırıya misilleme olarak İran topraklarına yönelik hava operasyonu başlattı. Trump yönetiminin talimatıyla gerçekleştirilen operasyonda, İran Devrim Muhafızları'na ait olduğu belirtilen hedefler vuruldu. Saldırının ardından İran Devrim Muhafızları (IRGC), bölgedeki ABD askeri varlığını hedef aldıklarını açıkladı. Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi göz önüne alındığında, bu son gelişme Körfez bölgesinde tansiyonu zirveye taşıdı. Petrol fiyatları yükselişe geçerken, uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik bir su yolu. İran, bu boğazı defalarca kapatma tehdidinde bulunmuş ve bölgede ABD ile sık sık karşı karşıya gelmişti. Son olarak geçtiğimiz günlerde Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında bir tankere yapılan saldırı, ABD'nin harekete geçmesine neden oldu. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), operasyonun sınırlı kapsamlı olduğunu ve İran'ın saldırı kabiliyetini zayıflatmayı amaçladığını bildirdi.
İran'ın saldırıyı doğrulaması ve IRGC'nin ABD güçlerini hedef aldığını açıklaması, çatışmanın daha da yayılma riskini beraberinde getiriyor. Uzmanlar, iki ülke arasındaki bu son çatışmanın doğrudan bir savaşa dönüşme ihtimalinin düşük olduğunu ancak vekalet savaşlarının yoğunlaşabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Olayın ardından petrol fiyatları yüzde 5'in üzerinde artış gösterdi. Suudi Arabistan ve BAE, enerji arz güvenliğini tehdit eden bu tür saldırılara karşı uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı. Rusya ve Çin ise ABD'nin tek taraflı askeri müdahalesini kınayarak, gerilimin diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı. NATO, gelişmeleri yakından takip ettiğini duyururken, Avrupa Birliği tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk teklif etti.
Öte yandan, Yemen'deki Husiler ve Lübnan Hizbullahı gibi İran destekli grupların ABD hedeflerine yönelik saldırılarını artırabileceği endişesi hakim. Bölgedeki ABD askeri üsleri alarma geçirilirken, İsrail de kuzey sınırında olası bir Hizbullah saldırısına karşı tedbirlerini artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran hem de ABD ile ilişkilerini dengelemeye çalışırken, Hürmüz Boğazı'ndaki bu gerilim enerji maliyetlerini doğrudan etkileyebilir. Türkiye'nin petrol ve doğalgaz ithalatının önemli bir kısmı Körfez ülkelerinden geliyor; bu nedenle olası bir boğaz kapatması veya petrol fiyatlarındaki dalgalanma, cari açık ve enflasyon üzerinde baskı yaratabilir. Aynı zamanda, İran ile sınır güvenliği ve terörle mücadele konularında iş birliği yapan Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım ve askeri operasyonlarının bölgesel güvenlik dengesini sarsmasından endişe ediyor. Dışişleri Bakanlığı'nın tansiyonun düşürülmesi ve diplomatik çözüm çağrılarını sürdürmesi bekleniyor.
