ABD ordusu, Perşembe günü erken saatlerde İran'a yönelik saldırılarını yoğunlaştırarak sürdürdü. Kısa süreli bir ateşkesin bozulmasının ardından iki ülke arasındaki düşmanlık yeniden tırmanışa geçti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İslam Cumhuriyeti'ne yönelik saldırıların TSİ 04.30'da sona erdiğini açıkladı. Operasyon kapsamında İran'ın askeri altyapısına yönelik hedeflerin vurulduğu belirtildi. Çatışmaların odağında, İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçlerle mücadele yer alıyor.
Saldırıların Arka Planı ve Gelişmeler
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran'ı hedef alan askeri harekâtın kapsamını genişletme kararı aldı. CENTCOM, son haftalarda İran destekli milis gruplarının ABD üslerine yönelik saldırılarına karşı misilleme yaptıklarını duyurdu. Operasyonlarda, İran'ın hava savunma sistemleri, füze depoları ve komuta merkezleri hedef alındı. Pentagon yetkilileri, saldırıların sivil kayıpları en aza indirecek şekilde planlandığını ifade etti.
İran tarafı ise saldırılara misilleme yapma tehdidinde bulundu. Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü, "ABD'nin her türlü saldırısına karşılık vereceğiz" açıklamasında bulundu. Bölgedeki gerilim, Basra Körfezi'ndeki deniz trafiğini de etkiliyor. Petrol fiyatları, haberin ardından yükselişe geçti. Enerji piyasaları, olası bir tırmanışın küresel arzı tehdit edebileceği endişesiyle hareket ediyor.
Ateşkesin bozulmasında, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması ve Körfez'deki ticari gemilere yönelik tehditlerin rol oynadığı belirtiliyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın anlaşmaya yanaşmaması durumunda daha sert önlemler alınacağını açıkladı. BM Güvenlik Konseyi, tarafları itidal çağrısında bulunmaya davet etti.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD-İran çatışması, Ortadoğu'da yeni bir krize kapı aralıyor. İsrail, ABD harekâtını desteklediğini açıklarken Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri endişelerini dile getirdi. Lübnan Hizbullahı ve Yemen'deki Husiler, İran'ı destekleyen açıklamalar yaptı. Bölgedeki ABD askeri varlığı, olası bir genişleme halinde daha da artırılabilir.
Avrupa Birliği, diplomatik çözüm çağrısı yaparken Rusya ve Çin, ABD'yi tek taraflı eylemlere son vermeye çağırdı. İran'ın nükleer dosyası, bu çatışmayla birlikte yeniden uluslararası gündemin üst sıralarına taşındı. IAEA, İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini izlemeye devam ediyor. Ekonomik yaptırımlar ve askeri baskı, Tahran yönetimini müzakereye zorlamayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, tam ölçekli bir savaş riskinin düşük olduğu görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran arasındaki bu tırmanış, Türkiye için doğrudan güvenlik riskleri taşıyor. Sınır komşusu İran'da yaşanacak bir istikrarsızlık, başta sığınmacı akını ve ticaret hacmi olmak üzere çeşitli alanlarda Ankara'yı etkileyebilir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılıyor; olası bir krizde enerji arzı kesintiye uğrayabilir. Ayrıca, bölgedeki vekil güçler üzerinden yürüyen çatışma, Suriye ve Irak'taki Türk askeri varlığını tehdit edebilir. Ankara'nın diplomatik girişimlerle tansiyonu düşürme çabası içinde olması beklenir.
