ABD ordusu, Pazar günü bir konteyner gemisine düzenlenen saldırının ardından İran'a yönelik askeri harekât başlattı. Tahran yönetimi ise Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıklarken, bazı Körfez ülkeleri de saldırıya uğradı. Reuters'ın aktardığına göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla gerçekleştirilen operasyon kapsamında, İran'ın askeri tesisleri hedef alındı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı kaynaklar, Tahran'ın güneyindeki bir askeri üssün vurulduğunu ve çok sayıda askerin hayatını kaybettiğini bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abbas Mousavi, saldırının uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu belirterek, misilleme hakkını saklı tuttuklarını ifade etti.
Gelişmenin arka planı
Gerilim, İran destekli Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından tırmanmıştı. İran'ın Pazar günü bir konteyner gemisine düzenlediği saldırıda 3 denizci hayatını kaybetti, 7 kişi yaralandı. ABD Donanması, olayın ardından bölgeye ek savaş gemileri sevk ederken, Savunma Bakanı Mark Esper, İran'ın provokasyonlarına kayıtsız kalmayacaklarını söyledi.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, küresel petrol arzında ciddi bir kesinti yaratma riski taşıyor. Dünyanın en önemli petrol geçiş noktalarından biri olan boğazdan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınıyor. İran'ın bu hamlesi, daha önce 2019'da da benzer bir krize yol açmıştı. Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde uygulanan yaptırımlar sırasında da Tahran, boğazı tehdit etmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Olayın ardından Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn de İran destekli grupların saldırısına uğradı. Suudi Arabistan'ın güneyindeki bir askeri üsse düzenlenen insansız hava aracı saldırısında 4 asker hayatını kaybetti. BAE'de ise bir petrol deposu hedef alındı. Bu gelişmeler, Körfez bölgesinde geniş çaplı bir çatışma endişesini artırdı.
Petrol fiyatları, haberin ardından yüzde 10'un üzerinde yükselerek varil başına 80 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması durumunda fiyatların 100 doları aşabileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Birliği ve Rusya, tarafları itidale çağırdı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez ülkelerinden ve İran'dan karşılıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Türkiye'ye yönelik petrol sevkiyatını doğrudan etkileyebilir ve akaryakıt fiyatlarında artışa neden olabilir. Ayrıca, bölgede geniş çaplı bir çatışma, Türkiye'nin Suriye ve Irak politikalarını da etkileyebilir. Ankara'nın hem NATO müttefiki ABD hem de enerji tedarikçisi İran arasında denge politikası izlemesi gerekecek. Türkiye, tarafları diyaloga çağırarak arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışabilir.
