ABD, İran'ın güney ve batısındaki askeri hedeflere yönelik geniş çaplı bir hava operasyonu başlatırken, İran da misilleme olarak Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri üslerini hedef aldı. Gerilim, ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran destekli milislerin son saldırılarında Amerikan askerlerinin hayatını kaybetmesi üzerine Tahran'a ağır bir bedel ödeteceği tehdidinin ardından tırmandı. Reuters muhabirleri Jana Choukeir, Nayera Abdallah ve Elwely Elwelly'nin aktardığına göre, Dubai merkezli haberlerde çatışmaların yoğunlaştığı ve bölgesel savaş endişelerinin arttığı belirtiliyor.
ABD Operasyonu ve İran'ın Yanıtı
ABD güçleri, 21 Temmuz'da İran'ın güney ve batı bölgelerindeki askeri tesisleri vurdu. Saldırılar, İran Devrim Muhafızları'na ait karargahlar, lojistik depolar ve füze rampalarını kapsadığı bildirildi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, operasyonun 'ABD personeline yönelik yakın zamandaki saldırılara bir yanıt' olduğu ve 'orantılı' olduğu vurgulandı. Trump, daha önce yaptığı açıklamada, 'İran, Amerikan kanı döktüğü için ağır bir bedel ödeyecek' ifadelerini kullanmıştı.
İran ise kısa süre içinde misilleme yaptı. İran Devrim Muhafızları, Bahreyn'deki ABD Deniz Üssü ile Kuveyt'teki El-Caber Hava Üssü'ne balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırı düzenledi. Saldırıların detayı henüz netlik kazanmazken, ilk raporlara göre her iki üste de maddi hasar oluştuğu ve can kaybı yaşandığı belirtiliyor. İran resmi haber ajansı IRNA, saldırıların 'ABD'nin saldırganlığına karşı meşru müdafaa' olduğunu duyurdu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu çatışma, Körfez bölgesinde yıllardır süren gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Bahreyn ve Kuveyt, ABD'nin bölgedeki en önemli askeri müttefikleri arasında yer alıyor. Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu'nun ana karargahı ve Kuveyt'teki El-Caber Üssü, ABD'nin Orta Doğu'daki operasyonları için kritik öneme sahip. Saldırılar, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde alarma neden oldu; bu ülkeler güvenlik önlemlerini artırdı.
Petrol fiyatları haberin ardından %5'in üzerinde yükseldi. Brent petrol varil başına 85 doların üzerine çıktı. Küresel piyasalar, çatışmanın İran'ın petrol ihracatını ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri etkileyeceği endişesiyle dalgalandı. ABD merkezli borsa endeksleri ise jeopolitik riskler nedeniyle sert düşüş yaşadı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, acil toplantı çağrısı yaparken, Avrupa Birliği tarafları sükunete davet etti. Rusya ve Çin, ABD'yi 'gereksiz tırmanışla' suçlarken, İran'a destek mesajı verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin güney sınırlarına yakın bir bölgede geniş çaplı bir çatışma riskini beraberinde getiriyor. Türkiye, Körfez ülkeleriyle gelişmiş ticari ilişkilere sahip ve enerji ithalatının önemli bir kısmını bu bölgeden karşılıyor. Çatışmanın yayılması halinde, Türkiye ekonomisi yüksek petrol fiyatları ve ticaret aksamalarından olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki İran destekli grupların da çatışmaya dahil olması, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırabilir. Türkiye'nin, hem ABD hem de İran'la dengeli ilişkilerini koruyarak diplomatik girişimlerde bulunması beklenebilir.
