ABD, İran'a yönelik hava saldırılarını ikinci kez üst üste gerçekleştirdi. Pentagon'dan yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki milis güçlerine ve füze rampalarına yönelik olduğu belirtildi. Tahran ise bu saldırıları 'varoluşsal savaş' olarak nitelendirerek ağır bir dille kınadı. ABD'nin bu hamlesi, Ortadoğu'da büyük bir savaş riskini de beraberinde getiriyor.
Arka plan ve gelişmeler
Son saldırı, ABD'nin İran destekli gruplara yönelik operasyonlarının bir parçası olarak görülüyor. Geçtiğimiz hafta ABD üslerine düzenlenen saldırılarda üç asker hayatını kaybetmişti. Biden yönetimi, misilleme olarak Suriye ve Irak'taki İran bağlantılı hedefleri vurmuştu. Ancak yeni saldırı, İran'ın kendi topraklarına yönelik ilk doğrudan müdahale olarak kayıtlara geçti.
İran Dışişleri Bakanı, saldırıları 'savaş ilanı' olarak değerlendirdi. BM Güvenlik Konseyi'ne acil toplantı çağrısı yapan İran, uluslararası toplumu ABD'yi durdurmaya çağırdı. Bölgedeki gerilim, küresel petrol fiyatlarını da etkiledi; Brent petrol varil fiyatı yüzde 5'in üzerinde yükseldi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran arasındaki bu tırmanış, sadece İkili ilişkileri değil, tüm Ortadoğu ve ötesinde dengeleri etkileme potansiyeline sahip. İran'ın nükleer programına yönelik endişeler yeniden alevlenirken, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri endişeyle gelişmeleri izliyor. Rusya ve Çin, ABD'yi 'provokasyon' yapmakla suçlarken, Avrupa Birliği tansiyonun düşürülmesi çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle bu krizden doğrudan etkilenebilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki gelişmeler Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını ilgilendiriyor. Türkiye, olası bir topyekün savaşta mülteci akını, enerji arzı kesintisi ve PKK/PYD gibi terör örgütlerinin istismarı gibi risklerle karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle Ankara, hem diplomatik temaslarını sürdürmekte hem de sınır güvenliği önlemlerini artırmaktadır. Bölgede istikrar, Türk dış politikasının öncelikleri arasında yer almaktadır.
