ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Çarşamba günü İran'a yönelik hava saldırılarına yeniden başladığını duyurdu. Saldırıların amacı, Tahran yönetiminin deniz trafiğini aksatma kapasitesini daha da zayıflatmak olarak açıklandı. Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik 'büyük bir saldırı' tehdidinde bulunmasının hemen ardından geldi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın saldırılarına misilleme yapılacağını ve bu misillemenin 'çok büyük' olacağını belirtmişti. CENTCOM'dan yapılan açıklamada, 'Başkomutan'ın talimatıyla başlatılan operasyonların devam ettiği' ifade edildi.
Trump'ın tehdidi ve askeri harekatın boyutu
Başkan Trump, Oval Ofis'te gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'ı hedef alan operasyonların süreceğini ve bu operasyonların 'çok büyük' olacağını söyledi. Trump, 'İran'a yönelik askeri harekatımızı sürdüreceğiz. Bu operasyonlar büyük olacak ve İran'ın denizlerdeki faaliyetlerini tamamen durdurmayı hedefliyor' dedi. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise operasyonların 'İran'ın bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı Caydırıcılığı artırmayı amaçladığı' belirtildi.
Hava saldırılarının yoğunluğu ve hedefleri konusunda CENTCOM'dan detaylı bilgi verilmezken, bölgedeki askeri kaynaklar, operasyonların özellikle İran Devrim Muhafızları'na ait deniz üsleri ve füze rampalarını hedef aldığını bildirdi. Saldırılarda, B-1B Lancer stratejik bombardıman uçakları ve F-35 Lightning II savaş uçaklarının kullanıldığı belirtiliyor. Ayrıca, Basra Körfezi'nde konuşlu uçak gemisi USS Harry S. Truman'ın da operasyonlara destek verdiği öğrenildi.
İran cephesinden ise henüz resmi bir açıklama gelmezken, ülkenin resmi haber ajansı IRNA, 'Şu ana kadar herhangi bir can kaybı veya maddi hasar bildirilmemiştir' ifadelerini kullandı. Ancak, sosyal medyada İran'ın güneyindeki Buşehr ve Hürmüzgan eyaletlerinde patlama sesleri duyulduğuna dair görüntüler paylaşıldı. İran Devrim Muhafızları'na yakın kaynaklar, 'ABD saldırılarının etkisiz olduğu ve İran'ın gerekli karşılığı vereceği' mesajını verdi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin İran'a yönelik yeniden başlattığı hava saldırıları, bölgedeki gerginliği tırmandırırken, küresel enerji piyasalarında da hareketliliğe yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı, saldırı haberlerinin ardından yüzde 3'ün üzerinde yükselerek 85 dolar seviyesini test etti. Analistler, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin yeniden gündeme gelmesi halinde petrol fiyatlarının daha da yükselebileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu.
Bölge ülkelerinden Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, gerginliğin artmasından duydukları endişeyi dile getirirken, Katar ve Kuveyt ise tarafları itidal çağrısında bulundu. ABD'nin bölgedeki müttefiki İsrail'den ise henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) olası bir İran misillemesine karşı hazırlıklarını artırdığı belirtiliyor. Rusya, ABD'ye İran'a yönelik saldırıları durdurma çağrısı yaparken, Çin ise 'tansiyonun düşürülmesi ve diyalog çağrısında bulundu.
Uzmanlar, ABD'nin bu hamlesinin, İran'ın nükleer programına yönelik müzakereleri de olumsuz etkileyebileceğini vurguluyor. Viyana'da yürütülen nükleer müzakereler, son haftalarda ilerleme kaydetmişken, bu saldırıların süreci rayından çıkarabileceği endişesi hakim. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, 'Saldırılar devam ederse, müzakerelerin askıya alınabileceği' uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik yeniden başlattığı hava saldırıları, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. Türkiye, İran'la komşu olması ve iki ülke arasındaki ticaret hacmi dikkate alındığında, bu gerginlikten olumsuz etkilenebilir. Özellikle enerji ithalatında İran'a bağımlı olan Türkiye, petrol fiyatlarındaki yükselişten etkilenecek. Ayrıca, İran'dan gelen doğalgaz akışının kesintiye uğraması riski, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından endişe verici. Bölgede artan gerilim, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri varlığını da etkileyebilir. Türkiye, bu krizde arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışırken, hem ABD hem de İran'la diyaloğu sürdürme çabasında olacaktır.
