ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran'a ait hedeflere yönelik yeni hava saldırıları düzenlendiğini duyurdu. Saldırıların, ABD güçlerine ve koalisyon ortaklarına yönelik saldırılara misilleme olarak gerçekleştirildiği belirtildi. CENTCOM'dan yapılan yazılı açıklamada, saldırıların İran Devrim Muhafızları'nın (IRGC) ve ona bağlı grupların kontrolündeki tesisleri hedef aldığı ifade edildi. Açıklamada, hedeflerin hassas bir şekilde vurulduğu ve sivil kayıpların önlenmesi için azami özen gösterildiği vurgulandı.
Gelişmenin arka planı
Son saldırılar, ABD'nin İran'a bağlı milislere yönelik operasyonlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Geçtiğimiz haftalarda, Irak ve Suriye'deki ABD üslerine düzenlenen insansız hava aracı (İHA) ve roket saldırılarında üç ABD askeri hayatını kaybetmiş, onlarca asker yaralanmıştı. Pentagon, bu saldırılardan İran destekli grupları sorumlu tutmuş ve misilleme tehdidinde bulunmuştu.
ABD Başkanı Joe Biden, daha önce İran'ın saldırganlığına karşılık verme sözü vermişti. Ancak Beyaz Saray, tam ölçekli bir savaştan kaçınmak istediğini de defalarca dile getirmişti. Bu nedenle, son saldırıların sınırlı kapsamda ve doğrudan İran toprakları yerine Irak ve Suriye'deki İran bağlantılı hedeflere yönelik olduğu görülüyor.
Bölgesel boyut
Saldırılar, bölgede gerilimi tırmandırma riski taşıyor. İran Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada ABD'yi uluslararası hukuku ihlal etmekle suçlayarak, "bu tür eylemlerin bölge istikrarını bozacağını" belirtti. İran'ın vekil güçleri yoluyla dolaylı yanıt vermesi beklenirken, ABD'nin Katar ve Suudi Arabistan gibi müttefikler aracılığıyla İran'la diplomatik temaslarını sürdürdüğü biliniyor.
Öte yandan, Çin ve Rusya'nın ABD'nin tek taraflı eylemlerine karşı çıktığı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde konuyu gündeme getirmeye hazırlandığı belirtiliyor. Arap ülkelerinin ise İran'ın nükleer programı ve bölgesel nüfuzu konusunda endişeleri sürerken, ABD'nin askeri operasyonlarını ihtiyatla karşıladığı gözlemleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran gerilimi, Türkiye'nin doğrudan komşusu olduğu Irak ve Suriye'de yaşanmaktadır. Türkiye, terörle mücadele kapsamında İran'ın bölgedeki faaliyetlerini yakından takip etmektedir. ABD saldırıları, kısa vadede PKK/YPG gibi terör örgütlerine karşı operasyonel alanı etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, enerji tedarikinde önemli bir rol oynayan İran'a yönelik yaptırımların derinleşmesinin ekonomik sonuçlarını da değerlendirmelidir. Ankara, bir yandan NATO müttefiki olarak ABD ile istişarelerini sürdürürken, diğer yandan İran'la diyaloğu koparmamaya özen göstermektedir.
