ABD ordusu, İran topraklarında askeri gözetleme altyapısını hedef alan yeni bir hava saldırısı dalgası gerçekleştirdi. Pentagon yetkilileri tarafından yapılan açıklamada, saldırıların İran'ın bölgedeki askeri varlığına yönelik olduğu ve doğrudan İran yönetimini hedef almadığı belirtildi. Saldırılarda özellikle istihbarat toplama ve sınır gözetleme amacıyla kullanılan tesislerin vurulduğu ifade ediliyor. Bu operasyon, ABD'nin İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis gruplarına verdiği desteğe karşı artan baskısının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Son saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını yeniden devreye sokmasının ardından geldi. Trump yönetimi, Tahran'ı nükleer anlaşma müzakerelerine zorlamak ve Ortadoğu'daki vekil güçlerini zayıflatmak amacıyla ekonomik yaptırımların yanı sıra askeri seçenekleri de masada tutuyor. İran ise bu saldırılara misilleme yapabileceği sinyali verirken, Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı unsurların bölgedeki ABD üslerine yakın konumlandığı bildiriliyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonun 'sınırlı ve ölçülü' olduğunu ancak gerekirse daha geniş çaplı harekâtlara hazır olunduğunu ifade etti. İran Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları kınayarak, BM Güvenlik Konseyi'ne acil toplantı çağrısında bulundu.
Bölgesel Boyut
Saldırılar, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da sarsma potansiyeli taşıyor. İran'ın müttefiki olan Suriye, Lübnan ve Yemen'deki gruplar, ABD'ye karşı simetrik olmayan yanıtlar geliştirebilir. Özellikle Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarını artırması, küresel enerji tedarik zincirlerini tehdit ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, çatışmanın kendi topraklarına sıçramaması için yoğun diplomasi yürütürken, Irak hükümeti de kendi hava sahasının kullanılmasına izin vermeyeceğini açıkladı. Rusya ve Çin, ABD'yi tek taraflı askeri harekatla uluslararası hukuku ihlal etmekle suçluyor. Bu gelişmeler ışığında, BM ve Avrupa Birliği tarafları itidale çağırırken, nükleer müzakerelerin tamamen rafa kalkmasından endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran gerginliğinin doğrudan sınır komşusu olan Irak ve Suriye'deki istikrarı etkilemesinden kaygılanıyor. Olası bir çatışma, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir mülteci dalgasına neden olabileceği gibi, enerji tedarik yollarını da tehdit edebilir. Ayrıca, İran'la ekonomik ilişkileri olan Türk şirketleri yaptırım riskiyle karşı karşıya kalabilir. Ankara, hem ABD hem de İran'la diyaloğu sürdürerek krizin yayılmasını engellemeye çalışırken, NATO müttefiki olarak ABD'nin askeri operasyonlarına dolaylı destek vermek zorunda kalabilir. Bölgesel güç olarak Türkiye'nin denge politikası, bu yeni gerilim döneminde ciddi bir sınavdan geçiyor.
