ABD ve İran arasında 10 Haziran 2026'da yaşanan karşılıklı askeri saldırılar, Batı Asya'da tansiyonu zirveye taşıdı. İran'ın ABD askeri tesislerine yönelik misilleme saldırıları, Washington yönetiminin sert tepkisine yol açarken, bölgedeki güç dengeleri yeniden şekilleniyor. Bu gelişme, ABD Kongresi'nde Meenakshi Natarajan'ın Rajya Sabha adaylığı etrafında dönen siyasi çekişmeler, TMC içindeki yeni krizler ve Mamata Banerjee'nin Sonia Gandhi ile yaptığı kritik görüşmenin gölgesinde kalırken, uluslararası toplum olası bir büyük çaplı çatışmanın önlenmesi için yoğun diplomatik mesai harcıyor.
Gerilimin arka planı: Misilleme saldırıları ve askeri hamleler
Son haftalarda ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını artırması ve Basra Körfezi'ndeki askeri varlığını güçlendirmesi, Tahran yönetimini harekete geçirdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, 10 Haziran sabahı erken saatlerde ABD'nin Irak ve Suriye'deki bazı askeri üslerine balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırı düzenledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların çoğunun hava savunma sistemleri tarafından durdurulduğunu, ancak bazı noktalarda sınırlı hasar meydana geldiğini açıkladı. İran yanlısı kaynaklar ise saldırıların başarılı olduğunu ve ABD'nin bölgedeki askeri kabiliyetine ağır darbe vurulduğunu iddia ediyor.
Bu gelişme, ABD-İran arasında Nükleer Anlaşma'nın yeniden canlandırılmasına yönelik müzakerelerin çökmesinin ardından yaşanan en ciddi askeri tırmanış olarak kayıtlara geçti. İran, ABD'nin İsrail ile ortaklaşa düzenlediği siber saldırılar ve Tahran'daki bazı askeri tesislere yönelik sabotaj eylemlerine misilleme yaptığını duyurdu. ABD Başkanı, sivil kayıpların yaşanmadığı saldırılara karşılık olarak “orantılı ve kararlı” bir yanıt verileceğini belirtti. Bu açıklama, bölgede daha geniş çaplı bir çatışma endişesini artırdı.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol fiyatları ve uluslararası tepkiler
ABD-İran arasındaki gerilim, petrol fiyatlarını küresel piyasalarda yukarı yönlü etkiledi. Brent petrol varil fiyatı, saldırı haberlerinin ardından yüzde 5'in üzerinde artışla 85 dolar seviyesini aştı. Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinde olası bir kesinti, özellikle Asya ve Avrupa ülkelerini endişelendiriyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, tarafları itidal çağrısı yaparken, Rusya ve Çin diplomasi yoluyla çözüm bulunmasını istedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, acil toplantı kararı aldı.
Bangladeş'te ise siyasi tablo hareketli. Muhalefet partileri hükümeti baskıcı politikalar nedeniyle eleştirirken, ülkede yeni protesto dalgaları bekleniyor. Öte yandan, Hindistan'da Meenakshi Natarajan'ın Rajya Sabha'ya aday gösterilmesi, Kongre Partisi'ni zor durumda bıraktı. Batı Bengal'de TMC içindeki iktidar mücadelesi, Mamata Banerjee'nin Sonia Gandhi ile yaptığı görüşmede muhalefet birliğini güçlendirme çabaları öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran çatışması, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, İran'a yönelik yaptırımlara tam olarak katılmamakla birlikte, ABD ile stratejik ortaklığını da korumaya çalışıyor. Olası bir askeri çatışma, Türkiye'nin Irak ve Suriye'deki askeri varlığını riske atabilir ve sınır güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, gerilimin tırmanmasıyla birlikte İran'dan Türkiye'ye yönelik olası bir göç dalgası da gündeme gelebilir. Türkiye'nin, hem NATO müttefiki ABD hem de komşusu İran ile dengeli bir diplomasi yürütmesi kaçınılmaz hale geliyor.
