ABD Başkanı Donald Trump, İran ile herhangi bir müzakereye girme niyetinde olmadıklarını açıklarken, Amerikan güçleri İran hedeflerine yönelik hava saldırılarının 11'inci gecesini geride bıraktı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, askeri operasyonların İran'ın nükleer programını ve bölgedeki milis güçlerini hedef aldığı belirtildi. Öte yandan Tahran yönetimi, Körfez İşbirliği Konseyi üyesi ülkelere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırdığını duyurdu. Bölgede tansiyonun tehlikeli biçimde yükseldiği bir dönemde Pakistan, taraflar arasında varılan geçici anlaşmayı kurtarmak için yoğun diplomatik temaslara başladı.
Artan askeri harcamalar ve savaşın maliyeti
Amerikan yönetimi, askeri operasyonların süresinin uzamasıyla birlikte savaşın maliyetinin de katlanarak arttığını kabul ediyor. Savunma Bakanlığı verilerine göre, son 11 günde gerçekleştirilen hava saldırılarının maliyeti 2 milyar doları aşmış durumda. Pentagon yetkilileri, İran'ın gelişmiş hava savunma sistemlerini etkisiz hale getirmek için kullanılan mühimmatın büyük bölümünün tükendiğini, ancak operasyonların süreceğini ifade ediyor. Öte yandan Trump yönetimi, savaşın finansmanı için Kongre'den ek bütçe talebinde bulunmaya hazırlanıyor. Ekonomistler, bu askeri harcamaların ABD bütçe açığını daha da büyüteceği uyarısında bulunuyor.
Tahran'ın Körfez stratejisi ve bölgesel yansımaları
İran, ABD saldırılarına karşılık olarak Körfez ülkelerindeki enerji tesislerini ve askeri üsleri hedef alan bir strateji izliyor. Son 48 saat içinde Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir petrol depolama tesisine, Suudi Arabistan'ın doğu bölgesindeki bir rafineriye ve Bahreyn'deki ABD Donanma üssüne yönelik saldırılar düzenlendi. Bölge ülkeleri, İran'ın balistik füzelerine karşı kendi savunma sistemlerini devreye sokarken, Suudi Arabistan ve BAE, ABD'den daha fazla askeri destek talep etti. Bu gelişmeler küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açarken, petrol fiyatları varil başına 95 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, çatışmanın Hürmüz Boğazı'nı da etkilemesi halinde küresel petrol arzının ciddi sekteye uğrayabileceği konusunda uyarıyor.
Pakistan'ın arabuluculuk girişimleri ve diplomasi trafiği
Pakistan Başbakanı İmran Han, ABD ve İran arasında doğrudan bir diyalog kanalı açmak amacıyla yoğun diplomatik mesai harcıyor. İslamabad yönetimi, iki ülke arasında daha önce varılan ancak son çatışmalarla askıya alınan geçici anlaşmayı yeniden canlandırmayı hedefliyor. Pakistan Dışişleri Bakanı Şah Mahmud Kureyşi, Tahran ve Washington arasında mekik diplomasisi yürütüyor. Ancak Trump'ın müzakereye kapıyı kapatan açıklaması, Pakistan'ın arabuluculuk çabalarını zora soktu. Çin ve Rusya da bölgede gerilimin düşürülmesi için çağrıda bulunurken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı. Diplomatik kaynaklar, tarafların aslında savaş istemediğini ancak sahada yaşanan gelişmelerin geri adım atmayı zorlaştırdığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran çatışmasının derinleşmesi, Türkiye için yakın coğrafyasında yeni bir güvenlik tehdidi anlamına geliyor. İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları ve ABD'nin askeri varlığını artırması, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini doğrudan etkileyebilecek bir krize işaret ediyor. Türkiye, İran ve Körfez ülkeleriyle dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, bölgedeki tansiyonun yükselmesi Ankara'yı diplomatik olarak zorlayabilir. Ayrıca çatışmanın Suriye ve Irak'a sıçraması halinde Türkiye'nin güney sınırlarında yeni istikrarsızlık dalgaları oluşabilir. Türkiye'nin bu krizde arabuluculuk rolü üstlenmesi veya en azından krizin kendi sınırlarına sıçramasını engelleyecek tedbirler alması bekleniyor.
