ABD ve İran, geçen temmuz ayından bu yana en büyük karşılıklı saldırıyı başlattı. İran, Körfez'deki ABD askeri üslerine füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlerken, ABD güçleri de İran destekli grupların mevzilerine hava saldırıları gerçekleştirdi. Gelişmeler, bölgede tansiyonun yeniden tırmanmasına ve uluslararası piyasalarda tedirginliğe yol açtı.
Gelişmenin Arka Planı: ABD ve İran Arasındaki Krizde Yeni Aşama
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, İran'ın gece saatlerinde Katar'daki El-Udeid Hava Üssü ile Bahreyn'deki Beşinci Filo karargahına yönelik balistik füze ve kamikaze drone saldırısı düzenlediği bildirildi. Saldırılarda ölü ya da yaralı olmadığı, ancak üslerdeki bazı tesislerin hasar gördüğü belirtildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'nin son dönemde İran destekli Husilere yönelik artan saldırılarına misilleme olarak bu operasyonu gerçekleştirdiklerini duyurdu.
ABD güçleri, İran'ın saldırılarının ardından İran'ın güneyindeki askeri tesislere ve İran destekli milis grupların Suriye ve Irak'taki mevzilerine yönelik kapsamlı bir hava operasyonu başlattı. Pentagon yetkilileri, saldırıların İran'ın füze ve insansız hava aracı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını açıkladı. Bölgedeki ABD uçak gemisi görev gücüne ek savaş uçağı sevkiyatı yapıldığı öğrenildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Petrol Piyasaları ve Güvenlik Dengeleri
ABD-İran arasındaki yaşanan bu son gerilim, dünyanın en önemli enerji koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden risk haritasına yerleştirdi. Brent petrolün varil fiyatı, saldırı haberlerinin ardından yüzde 4'ten fazla artışla 85 doları aştı. Küresel piyasalar, jeopolitik riskleri fiyatlamaya başlarken, dolar endeksi değer kazandı.
Uzmanlar, bu saldırının İran ve ABD arasında doğrudan bir çatışmaya dönüşme riski taşıdığını belirtiyor. Bölgedeki müttefiklerin endişesi ise daha geniş bir savaşın tetiklenmesi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, taraf olmadıkları bir çatışmanın kendi topraklarına sıçramasından endişe ediyor. Bu arada İsrail de ABD'nin İran'a yönelik olası bir kapsamlı operasyonunda İran'a karşı koordinasyon mesajları veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin doğrudan sınır komşusu olduğu Ortadoğu'da bölgesel istikrarı tehdit eden bir unsur olarak öne çıkıyor. Türkiye, enerji ithalatında büyük oranda Körfez'e bağımlı olduğu için, petrol fiyatlarındaki yükseliş cari açık ve enflasyon üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Aynı zamanda, Irak ve Suriye'deki İran destekli grupların ABD saldırıları sonucu zayıflaması, Ankara'nın bu ülkelerdeki güvenlik risklerini artırabilir. Türkiye'nin, bölgede tansiyonun düşürülmesi ve diplomasi kanallarının açık tutulması yönünde çaba göstermesi beklenir; aksi halde yeni bir göç dalgası ve terör tehdidi kaçınılmaz görünüyor.
