ABD'li diplomatlar, Katar'ın başkenti Doha'da İran teknik heyetiyle dolaylı görüşmelere başladı. İran Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Ali Behcet, Tahran yönetiminin konunun uzmanı bir heyeti Katar'a gönderdiğini doğruladı. Görüşmelerin ana gündemi, İran'ın yurtdışında dondurulmuş fonlarının serbest bırakılması ve bu fonların insani amaçlarla kullanılması. Özellikle Güney Kore ve Irak'ta bloke edilen milyarlarca dolar değerindeki İran petro-dolarının çözüme kavuşturulması hedefleniyor. Taraflar, doğrudan müzakere masasına oturmadan arabulucu Katar aracılığıyla mesajları iletiyor.
Dondurulmuş Fonlar ve Teknik Boyut
İran'ın yurtdışında yaklaşık 7-10 milyar dolar arasında dondurulmuş fonu bulunuyor. Bu fonların büyük kısmı, Güney Kore'deki iki bankada, ABD yaptırımları nedeniyle bloke edilmiş durumda. Irak'ta da benzer bir durum söz konusu. İran, bu fonların özellikle gıda, ilaç ve tıbbi malzeme alımları için kullanılmasını istiyor. ABD yönetimi, insani ticaretin yaptırımlar dışında olduğunu ancak paranın İran yönetimine doğrudan ulaşmaması için denetim mekanizması talep ediyor. Katar'daki görüşmelerde bu teknik ayrıntılar masaya yatırılıyor: hangi bankalar aracılık edecek, paranın harcanması nasıl izlenecek, hangi ürünlerin alımına izin verilecek. İran tarafı, fonların tamamen serbest bırakılmasını ve herhangi bir kısıtlama olmamasını savunurken, ABD yaptırımların delinmemesi için katı şartlar öne sürüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu görüşmeler, ABD-İran ilişkilerinde nadir görülen bir işbirliği zeminini oluşturuyor. İki ülke arasında nükleer müzakerelerin tıkanmasının ardından, bu tür teknik diyalog kanalları, gerilimi düşürme potansiyeli taşıyor. Katar, hem ABD hem de İran ile iyi ilişkilere sahip olması nedeniyle arabuluculuk rolünü üstleniyor. Bölgesel olarak, Suudi Arabistan-İran yakınlaşması ve Yemen'deki ateşkes görüşmeleri de benzer bir dinamik yaratmış durumda. Küresel açıdan ise, İran'ın dondurulmuş fonlarının serbest kalması, uluslararası enerji piyasalarında İran petrolünün yeniden dolaşıma girmesi anlamına gelebilir, ancak bu görüşmelerin kapsamı sadece insani ticaret ile sınırlı. Petrol ihracatı veya nükleer anlaşma gibi geniş konular masada değil. Görüşmelerin ilerlemesi, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikasında esneme olup olmayacağına dair sinyaller verebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji ithalatı ve komşu ülkelerle ticari ilişkileri açısından önem taşıyor. İran, Türkiye'nin doğal gaz ve petrol tedarikinde önemli bir kaynak. İran'ın dondurulmuş fonlarının serbest kalması, Tahran yönetiminin ekonomik rahatlamasına ve dolaylı olarak Türkiye ile ticaretin artmasına yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ile yakın işbirliği, Ankara'nın bu tür arabuluculuk süreçlerinde rol almasına zemin hazırlayabilir. Ancak, ABD yaptırımları nedeniyle Türkiye'nin İran'la ticareti sınırlı kalmaya devam ediyor. Görüşmelerin sonucu, Türkiye'nin İran'a yönelik politikalarını da etkileyebilir.
