İsrail’in hava saldırıları altındaki güney Lübnan’a, ABD ile İran arasında varılan ateşkes anlaşmasının ardından on binlerce Lübnanlı geri dönmeye başladı. Ancak hükümetin tüm uyarılarına karşın sivil akını devam ederken, halkın büyük bölümü anlaşmanın kalıcı barış getirip getirmeyeceği konusunda derin şüpheler taşıyor. Fransa merkezli haber ajansı FR’nin aktardığına göre, Lübnan’ın güneyindeki birçok köy ve kasabada İsrail bombardımanı nedeniyle büyük yıkım yaşanırken, halk çatışmaların kısa süreli bir duraklama yaşamasıyla evlerine koştu.
Anlaşma mı, tuzak mı: Güney Lübnan’da karmaşa
ABD Başkanı’nın arabuluculuğunda İran ile sağlanan mutabakatın ardından, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını durdurması beklenirken, son 48 saatte kaydedilen hava hareketliliği endişeleri artırdı. İsrail ordu sözcüsü, “Hizbullah unsurlarına yönelik operasyonların devam edeceğini” açıklarken, Lübnanlı yetkililer sivillerin can güvenliği için bölgeden uzak durmasını istedi. Buna rağmen, yüzlerce araçtan oluşan konvoylar güneye doğru yola çıktı. Görgü tanıkları, başta Sur kenti olmak üzere birçok noktada insanların evlerinin enkazıyla karşılaştığını, ancak yine de dönüş yaptıklarını bildirdi.
Lübnan hükümeti, sivillerin bölgeye dönmemesi yönünde çağrı yapmış olsa da, özellikle çatışmalardan kaçan aileler için güvenli bir alternatif bulunmuyor. Ülkenin kuzeyindeki geçici barınma merkezlerinde kapasite aşımı yaşanırken, BM yetkilileri insani durumun kritik olduğu uyarısında bulunuyor. Ancak ateşkesin sağlanmasının ardından uluslararası yardım kuruluşlarının bölgeye giriş yapmaya başladığı, gıda ve tıbbi malzeme sevkiyatının planlandığı belirtiliyor.
Bölgesel denklem: ABD-İran anlaşması ve İsrail’in tutumu
ABD ile İran arasında varılan ve nükleer programın sınırlandırılmasını da içeren anlaşma, Ortadoğu’daki gerilimi düşürmeyi hedefliyor. Ancak İsrail’in, anlaşmanın kendi güvenliğini tehdit ettiği gerekçesiyle anlaşmaya mesafeli durduğu biliniyor. Tel Aviv yönetimi, Hizbullah’ın İran’dan aldığı destekle güney Lübnan’da askeri varlığını artırmasını engellemek için saldırılarına devam ediyor. Uzmanlara göre, İsrail’in amacı müzakere masasında elini güçlendirmek ve sınır bölgelerinde tampon bölge oluşturmak.
Anlaşmanın ardından Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın yaptığı açıklamada, “direnişin kazanımlarını koruyacağını” söylemesi, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Bölgedeki diplomatik kaynaklar, ABD’nin hem İsrail’i hem de İran’ı aynı anda dengelemeye çalıştığını, ancak Lübnan cephesinde tam bir duruşma sağlanamadığını ifade ediyor. Bu durum, sivillerin arasında kaldığı bir savaş tablosunu daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan’daki gelişmeler, Türkiye’nin Ortadoğu politikasını yakından ilgilendiriyor. Ankara, bölgede istikrarın sağlanması için diplomasiyi öncelerken, özellikle İsrail-Filistin çatışmasının yayılma riskine karşı temkinli. Türkiye’nin Lübnan’daki Türkmen toplumu ve insani yardım kuruluşları aracılığıyla bölgede etkin bir rolü bulunuyor. Ayrıca, ABD-İran anlaşması, Türkiye’nin enerji politikaları ve Suriye’deki askeri varlığı için de dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, İran ve İsrail arasındaki dengeyi korumaya çalışırken, Lübnan’daki çatışmaların sınırlarına sıçramaması için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Ancak İsrail’in saldırgan tutumu, Ankara’nın itirazlarına rağmen bölgesel gerilimi artırma potansiyeli taşıyor.
