ABD, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik son saldırıların ardından İran'da askeri hedeflere hava saldırıları düzenledi. Pentagon'dan yapılan açıklamaya göre, saldırılar İran Devrim Muhafızları'na ait insansız hava aracı üsleri ile füze depolama tesislerini hedef aldı. Operasyon, bölgede son haftalarda artan gerginliğin ardından geldi. Yetkililer, saldırıların sivil kayıpları minimize etmek için dikkatlice planlandığını belirtti.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu. Son haftalarda bölgede ticari gemilere yönelik bir dizi saldırı yaşandı. ABD, saldırıları İran'a bağlarken Tahran yönetimi suçlamaları reddediyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların caydırıcılık amacı taşıdığını ve bölgede istikrarı yeniden tesis etmeyi hedeflediğini duyurdu.
Gelişmenin arka planı
ABD ile İran arasında son yıllarda artan gerginlik, nükleer müzakerelerin durması ve yaptırımların sıkılaşmasıyla yeni bir boyut kazandı. Hürmüz Boğazı, daha önce de iki ülke arasında krizlere sahne olmuştu. 2019'da ABD'ye ait bir insansız hava aracının düşürülmesi ve Suudi Arabistan petrol tesislerine yönelik saldırılar, bölgede tansiyonu yükseltmişti.
Banliyödeki emniyet kaynakları, İran'ın askeri tatbikatlarını artırdığını ve deniz mayınları döşediğini rapor etti. ABD Donanması, bölgedeki varlığını güçlendirirken müttefikleriyle ortak devriye faaliyetleri yürütüyor. Son saldırılar, ABD'nin yeni yönetiminin İran'a karşı daha sert bir çizgi benimsediğinin işareti olarak yorumlanıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Orta Doğu'da geniş çaplı bir askeri çatışma endişesini beraberinde getirdi. İran, Misilleme yapacağını duyururken Hizbullah ve Yemen'deki Husiler gibi müttefikleri de devreye sokabileceği sinyali verdi. Petrol fiyatları, haberin ardından varil başına 5 doların üzerinde yükseldi. Küresel piyasalarda belirsizlik hakimken BM ve AB, tarafları itidal çağrısında bulundu. Suudi Arabistan ve BAE gibi bölge ülkeleri, çatışmanın yayılmasından endişe ederek diplomatik girişimleri hızlandırdı.
Hürmüz Boğazı'nın olası bir kapatılması, küresel enerji piyasalarında arz kesintisi yaratabilir ve ekonomik durgunluğu tetikleyebilir. ABD ve müttefikleri, bölgede serbest geçiş hakkını korumak için acil planlar üzerinde çalışıyor. Rusya ve Çin ise ABD'nin tek taraflı müdahalesini eleştirerek diyalog çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimden doğrudan etkileniyor. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonunu daha da kötüleştirebilir. Ayrıca Türkiye, İran ve ABD ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken bölgede çatışma riski dış politikasını zorluyor. Türkiye, hem NATO müttefiki ABD ile ittifakını sürdürmek hem de İran'la sınır güvenliği ve enerji işbirliğini korumak arasında hassas bir denge kurmak zorunda. Çatışmanın yayılması, Suriye ve Irak'taki Türk askeri varlığı için de tehdit oluşturabilir.
