ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkede son dönemde yükselen enflasyon oranlarının ‘kısa vadeli bir sıçrama’ olduğunu belirterek Başkan Donald Trump’ın ekonomi politikalarını savundu. Bessent, enflasyonun geçici olduğu görüşünü yinelerken, Trump yönetiminin ticaret ve maliye politikalarının uzun vadede fiyat istikrarını sağlayacağını iddia etti. Ancak İran’a yönelik artan askeri gerginlik ve yaptırım dalgası, yönetimin ekonomi performansına yönelik eleştirileri de beraberinde getiriyor. Wall Street'teki belirsizlikler ve tüketici güvenindeki dalgalanmalar, Bessent'in ‘geçici’ söyleminin ne kadar inandırıcı olduğu sorusunu gündeme taşıyor.
Enflasyon Sıçraması ve Bessent’in Savunması
ABD Çalışma Bakanlığı’nın son verilerine göre, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 3,5’e yükselerek beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Çekirdek enflasyon ise yüzde 2,8 seviyesinde kaldı. Bessent, bu artışın büyük ölçüde enerji fiyatlarındaki geçici dalgalanmalardan kaynaklandığını savundu. Hazine Bakanı, “Geçen yılki enflasyon düşüşü trendi devam ediyor. Bu küçük sıçrama, verilerdeki olağan aylık oynaklığın bir parçası. Fed’in faiz indirimleri için acele etmemesi gerekiyor ancak temel eğilim olumlu” dedi.
Bessent, Trump yönetiminin vergi indirimleri ve deregülasyon politikalarının enflasyonu körüklediği yönündeki eleştirilere de karşı çıktı. “Başkan Trump’ın politikaları, üretimi canlandırarak arz yönlü enflasyonu düşürüyor. Çin’e uygulanan gümrük tarifeleri kısa vadede maliyet artsa da, uzun vadede Amerikan üretimini koruyarak fiyat istikrarına katkı sağlayacak” ifadelerini kullandı. Ekonomistler ise Bessent’in bu iyimserliğine temkinli yaklaşıyor. Goldman Sachs ve JPMorgan, enflasyonun yıl sonuna kadar yüzde 3’ün altına düşmeyebileceği uyarısında bulundu.
İran Gerginliği ve Ekonomi Üzerindeki Etkisi
Bessent’in savunması, Trump yönetiminin İran’a yönelik artan baskılarıyla aynı döneme denk geldi. ABD, İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri gerekçesiyle yeni yaptırımlar uygularken, Basra Körfezi’ndeki askeri yığınağı da tırmandırdı. Bu durum, petrol fiyatlarında yükselişe ve küresel piyasalarda dalgalanmaya neden oldu. İran’a yönelik savaş riskinin enflasyon beklentilerini yukarı çektiğini belirten uzmanlar, “Jeopolitik gerilimler, enerji maliyetleri üzerinden enflasyonu kalıcı hale getirebilir” görüşünde.
Trump yönetimi, İran konusunda Kongre’de de eleştirilerle karşı karşıya. Demokratlar, Beyaz Saray’ın Ortadoğu’da yeni bir çatışmaya sürüklenme riskini gündeme getirirken, bazı Cumhuriyetçiler de ekonomik maliyetlerin artmasından endişeli. Bessent ise bu endişeleri yersiz buluyor: “Petrol fiyatlarındaki artış sınırlı kalacak. Stratejik rezervlerimiz ve artan yerli üretimimiz sayesinde enerji şoklarına karşı dirençliyiz.” Ancak piyasa verileri, ham petrolün varil fiyatının son üç ayda yüzde 15 arttığını gösteriyor. Bu da hane halkı ve işletmelerin enerji maliyetlerine doğrudan yansıyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ise ABD ekonomisi için 2024 büyüme tahminini yüzde 2,1’e düşürdü ve enflasyon risklerinin aşağı yönlü olduğu uyarısında bulundu. Bessent, IMF’nin bu değerlendirmesine de itiraz ederek “ABD ekonomisi diğer gelişmiş ülkelerden daha güçlü büyüyor. İşsizlik yüzde 3,8 ile tarihi düşük seviyelerde. Bu veriler, politikalarımızın başarısını teyit ediyor” dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD enflasyonundaki geçici sıçrama ve İran gerginliğinin yarattığı petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye ekonomisi için iki yönlü bir risk oluşturuyor. Birincisi, küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye’nin cari açığını artırabilir ve ithalat maliyetlerini yukarı çekebilir. İkincisi, ABD faizlerinin yüksek kalması durumunda gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı hızlanabilir. Öte yandan, Trump yönetiminin İran’a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırması, Türkiye’nin enerji ticaretini ve İran’la ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Ankara, hem Washington’la hem Tahran’la dengeli bir politika izlemek zorunda. Bu gelişme, Merkez Bankası’nın faiz indirim beklentilerini erteleyebileceği gibi, Türkiye’nin doğalgaz ve petrol tedarikinde alternatif kaynaklara yönelmesini de hızlandırabilir.
