ABD'li havayolu şirketleri, Çin'in iki ülke arasındaki haftalık uçuş sayısını artırma yönündeki girişimine karşı çıkıyor. Halihazırda ABD ve Çin, karşılıklı olarak haftada yaklaşık 50 gidiş-dönüş uçuşu gerçekleştirebiliyor. Bu konu, iki ülke arasındaki havacılık anlaşmazlığının son halkası olarak öne çıkıyor.
Gelişmenin Arka Planı
COVID-19 salgını öncesinde, ABD ile Çin arasında haftada 300'den fazla karşılıklı uçuş yapılıyordu. Salgın döneminde uygulanan seyahat kısıtlamaları ve havacılık anlaşmalarındaki belirsizlikler nedeniyle bu sayı ciddi şekilde düştü. Salgın sonrası toparlanma sürecinde, iki ülke arasındaki uçuş sayısı kademeli olarak artırıldı ve şu an haftada 50 karşılıklı uçuş seviyesine ulaşıldı. Ancak Çin, bu sayının daha da artırılması için ABD'li yetkililere başvurdu. Çin'in talebi, genellikle yaz aylarında artan seyahat talebini karşılamak ve iki ülke arasındaki ekonomik ve kültürel bağları güçlendirmek amacı taşıyor.
ABD'li havayolu şirketleri ise bu talebe karşı çıkıyor. Şirketlerin karşı çıkma gerekçeleri arasında, Çin'in kendi havayollarına sağladığı sübvansiyonlar ve rekabet avantajı, ayrıca ABD'li şirketlerin Çin pazarına erişiminde yaşadığı zorluklar bulunuyor. ABD'li taşıyıcılar, Çin'in uçuş artırımı talebinin kendilerine yeterli pazar erişimi sağlamadığını ve adil rekabet koşullarının oluşmadığını savunuyor. Ayrıca, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası Rus hava sahasının Batılı havayollarına kapatılması, ABD'li şirketlerin Asya uçuşlarında daha uzun ve maliyetli rotalar izlemesine neden oluyor. Bu durum, Çin havayollarına karşı önemli bir rekabet dezavantajı yaratıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Çin havacılık anlaşmazlığı, iki ülke arasındaki ticaret savaşının bir yansıması olarak görülüyor. Havacılık sektörü, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin önemli bir parçası ve uçuş sayılarındaki artış, ticaret ve turizm açısından kritik önem taşıyor. Ancak, ABD'li şirketlerin karşı çıkışı, Biden yönetiminin Çin'e yönelik genel politikasıyla da uyumlu. ABD, Çin ile ilişkilerinde karşılıklılık ve adil rekabet ilkelerini vurguluyor.
Bu gelişme, küresel havacılık sektörü için de önemli. Pandemi sonrası toparlanma sürecinde, uluslararası uçuşların artırılması havayolu şirketleri için hayati önem taşıyor. Ancak, jeopolitik gerilimler ve rekabet koşullarındaki eşitsizlikler, bu süreci yavaşlatıyor. Çin, diğer ülkelerle uçuş sayılarını artırırken, ABD ile olan anlaşmazlık devam ediyor. Özellikle Asya-Pasifik bölgesinde, havacılık pazarındaki rekabet giderek kızışıyor. Çin'in talebinin kabul edilmemesi durumunda, iki ülke arasındaki uçuş sayısı mevcut seviyede kalacak ve bu da seyahat edenler için daha yüksek bilet fiyatları ve daha az seçenek anlamına gelecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Çin arasındaki uçuş anlaşmazlığı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel havacılık pazarındaki rekabet ve jeopolitik gerilimler Türk havayolu şirketleri için fırsatlar ve riskler barındırıyor. Türk Hava Yolları, Asya ve Avrupa arasında önemli bir köprü konumunda. ABD-Çin arasındaki uçuş kısıtlamaları, Türk Hava Yolları'nın bu güzergahlardaki transit yolcu potansiyelini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Çin ile ilişkileri ve Kuşak-Yol projesi kapsamındaki iş birliği, havacılık sektörünü de etkileyebilir. Ancak, artan jeopolitik gerilimler ve rekabet, Türk şirketlerinin planlamalarını zorlaştırabilir. Türkiye, denge politikası izleyerek hem ABD hem de Çin ile havacılık anlaşmalarını sürdürmeye çalışıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel havacılık merkezi olma hedefini destekleyebilir.
