ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Suriye'nin doğusunda İran destekli gruplara ait hedeflere yönelik düzenlenen gece hava saldırılarında bir İran askerinin öldüğünü açıkladı. CENTCOM'dan yapılan yazılı açıklamaya göre, saldırılar 28 Mart 2025 gecesi, ABD güçlerine yönelik artan saldırıların ardından misilleme amacıyla gerçekleştirildi. Açıklamada, hedef alınan tesislerin militan gruplar tarafından lojistik ve komuta merkezi olarak kullanıldığı belirtilirken, sivillerin zarar görmemesi için azami hassasiyet gösterildiği ifade edildi.
Gelişmenin Arka Planı
Suriye'deki ABD varlığına yönelik saldırılar, özellikle İsrail-Hamas savaşının başlamasından bu yana önemli ölçüde arttı. İran destekli gruplar, ABD üslerine drone ve roket saldırıları düzenlerken, Washington yönetimi de birçok kez hava saldırılarıyla karşılık verdi. Son olarak 25 Mart'ta, Suriye'nin Deyrizor bölgesindeki ABD üssüne İran yapımı bir drone ile saldırı düzenlenmiş, bu saldırıda bir Amerikan askeri hafif yaralanmıştı. CENTCOM, bu saldırının faillerinin belirlendiğini ve 28 Mart'taki operasyonun doğrudan bu gruba yönelik olduğunu duyurdu.
İran devlet medyası ise saldırılarda bir İran askeri danışmanının hayatını kaybettiğini doğruladı. İran, Suriye'de Beşar Esad rejimine askeri danışmanlık yapan birlikler bulunduruyor. Tahran yönetimi, bu birliklerin terörle mücadele kapsamında olduğunu savunurken, ABD ve İsrail ise bu yapılanmaların İran'ın bölgedeki nüfuzunu artırmaya yönelik olduğunu belirtiyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde, İran'a karşı maksimum baskı politikası yeniden canlandırılırken, Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıları da bölgede tansiyonu yükselten bir diğer unsur oldu. Husiler, İran'ın en önemli vekil güçlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Saldırı, ABD ile İran arasında doğrudan bir çatışma riskini yeniden gündeme getirdi. Her ne kadar ABD, İran topraklarını hedef almadığını ve sadece Suriye'deki İran varlığına yönelik operasyon yaptığını açıklasa da, bir İran askerinin ölmesi Tahran'ı misillemeye teşvik edebilir. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'yi kınayan bir açıklama yaparak "bu tür saldırıların bölgede istikrarsızlığı artıracağını" duyurdu. Öte yandan, İsrail'in de Suriye'deki İran hedeflerine yönelik saldırıları sürüyor. 27 Mart'ta İsrail'in, Şam yakınlarındaki bir İran üssünü vurduğu iddia edildi.
Olay, aynı zamanda ABD'nin Irak'taki askeri varlığıyla da ilişkili. Irak merkezli İran yanlısı milisler, ABD güçlerine yönelik saldırılarına ara vermiş olsa da, Suriye'deki gelişmelerin bu durumu değiştirebileceği belirtiliyor. Rusya ise ABD'nin Suriye'deki operasyonlarına karşı çıkarak, bu saldırıların Suriye'nin egemenliğini ihlal ettiğini savunuyor.
Saldırıların zamanlaması da dikkat çekici. ABD'nin İran ile nükleer müzakerelere yeniden başlama sinyali verdiği bir dönemde bu tür askeri operasyonlar, diplomasi ile çatışma arasındaki ince çizgiyi ortaya koyuyor. Uzmanlar, ABD'nin müzakere masasında elini güçlendirmek için askeri baskıyı artırdığını düşünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'de hem ABD hem de İran ile farklı bağlamlarda ilişki yürüten bir ülke. ABD'nin PKK/YPG'ye desteği Ankara tarafından tehdit olarak görülürken, İran'ın Suriye'deki varlığı ise zaman zaman sahadaki Türk çıkarlarıyla çakışabiliyor. Bu saldırı, Türkiye sınırına yakın bölgelerde tansiyonu yükseltme potansiyeli taşıyor. Ankara, özellikle İdlib ve Fırat'ın doğusundaki güvenlik provokasyonlarına karşı tedbirli olmalıdır. Ayrıca, ABD-İran gerginliği, Türkiye'nin enerji hatları ve ticaret yolları üzerinde risk oluştururken, İran'ın olası bir misillemesi Türkiye'yi de etkileyebilecek göç dalgalarına yol açabilir. Türkiye'nin, Rusya ile koordineli bir şekilde bölgede istikrarı korumaya yönelik diplomatik çabalarını sürdürmesi bekleniyor.
