ABD'nin Utah eyaletinde Vali Spencer Cox, ülke genelindeki en büyük orman yangınının kontrol altına alınamaması üzerine havai fişek kullanımını kısıtlama kararı aldı. Valilik tarafından yapılan açıklamada, yangının şiddetli rüzgarlar ve kurak hava koşulları nedeniyle hızla yayıldığı ve söndürme çalışmalarının güçlükle ilerlediği belirtildi. Yangın, özellikle kırsal alanlarda büyük tahribata yol açarken, bölge halkı için tahliye emirleri yürürlüğe girdi. Ulusal Orman İdaresi verilerine göre, yangın şu ana kadar 40 bin dönümden fazla alanı küle çevirdi ve sadece yüzde 5 oranında kontrol altına alınabildi.
Yangının arka planı ve alınan önlemler
Utah'taki yangın, ülkenin batı eyaletlerinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgası ve uzun süreli kuraklığın bir sonucu olarak ortaya çıktı. Yetkililer, yangının çıkış nedeninin henüz belirlenemediğini ancak insan kaynaklı olma ihtimalinin yüksek olduğunu ifade ediyor. Eyalet genelinde 500'den fazla itfaiyeci görev yaparken, hava destekli söndürme çalışmaları da sürüyor. Vali Cox'un imzaladığı kararname ile eyalet genelinde havai fişek satışı ve kullanımı geçici olarak yasaklandı. Ayrıca kamp ateşi gibi açık alev içeren faaliyetler de kısıtlandı. Yerel yönetimler, vatandaşları yangın güvenliği konusunda uyarırken, ihlaller için yüksek para cezaları öngörülüyor.
Yangın, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan çiftçiler ve hayvancılıkla uğraşan aileler için ciddi ekonomik kayıplara yol açtı. Milyonlarca dolarlık tarım arazisi ve hayvan telef olurken, bölge ekonomisi ağır darbe aldı. Sigorta şirketleri, hasar tespit çalışmalarına başlarken, federal yardım çağrıları da yapılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Utah'taki yangın, ABD'nin batı eyaletlerinde son yıllarda artan orman yangınlarının bir parçası olarak dikkat çekiyor. İklim değişikliğinin etkisiyle daha sık ve şiddetli hale gelen kuraklıklar, yangın sezonunun uzamasına neden oluyor. Uzmanlar, 2024 yazının rekor sıcaklıklarla geçtiğini ve bunun yangın riskini artırdığını belirtiyor. Yangın dumanı, komşu eyaletlere kadar ulaşarak hava kalitesini olumsuz etkiliyor. Ayrıca yangınların karbon salımına katkısı, küresel ısınmayı hızlandıran bir faktör olarak görülüyor. ABD'de bu yıl toplam 2 milyon dönümden fazla alan yangınlara teslim olurken, yangın söndürme bütçesi de hızla tükeniyor.
Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi verilerine göre, iklim değişikliği yangın mevsimini ortalama 50 gün daha uzattı. Utah'taki yangın, bu eğilimin bir örneği olarak değerlendiriliyor. Federal hükümet, yangın yönetimi için ek kaynak ayırma kararı alırken, uzun vadeli orman yönetimi politikalarının gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Utah'taki yangın, doğrudan Türkiye'yi etkilemekten ziyade, küresel iklim değişikliğinin somut bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Türkiye, son yıllarda özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde benzer orman yangınlarıyla mücadele ediyor. 2021 yılında yaşanan büyük yangınların ardından Türkiye, yangınla mücadele kapasitesini artırmış ve uluslararası iş birliğine gitmiştir. ABD'deki bu yangın, iklim değişikliğinin sınır tanımadığını ve tüm ülkelerin ortak önlemler alması gerektiğini hatırlatıyor. Türkiye, yangın yönetimi ve erken uyarı sistemleri konusunda ABD'den edindiği deneyimleri kendi politikalarına entegre edebilir. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor.
