ABD hükümetinin denetim kurumu olan Devlet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), ABD Deniz Kuvvetleri'nin kamu tersanelerindeki büyük çaplı inşaat ve onarım projelerinin tamamlanmasının on yıllar alacağını ve bu süreçte Kongre'nin daha sıkı bir gözetim uygulaması gerektiğini bildirdi. Yeni yayımlanan rapor, ülkenin stratejik deniz gücünü doğrudan etkileyen altyapı yatırımlarındaki gecikmelerin ve maliyet artışlarının altını çiziyor.
Gecikmelerin Arka Planı ve GAO'nun Tespitleri
GAO'nun raporuna göre, ABD Deniz Kuvvetleri'nin dört büyük kamu tersanesi — Portsmouth, Norfolk, Pearl Harbor ve Puget Sound — yıllardır bakımsızlık ve yetersiz yatırım nedeniyle ciddi altyapı sorunlarıyla boğuşuyor. Bu tesisler, nükleer denizaltılar ve uçak gemileri dahil olmak üzere ülkenin en kritik savaş gemilerinin bakım ve onarımını gerçekleştiriyor. Ancak mevcut tesislerin çoğu II. Dünya Savaşı döneminden kalma ve modern gereksinimleri karşılamaktan uzak.
Raporda, Deniz Kuvvetleri'nin bu tersaneleri modernize etmek için başlattığı projelerin öngörülen süreleri aştığı ve bütçeleri aştığı belirtiliyor. Örneğin, Puget Sound Tersanesi'ndeki kuru havuz iyileştirmeleri gibi bazı projelerin tamamlanması 2030'lu yılları bulabilir. GAO, Deniz Kuvvetleri'nin bu projeleri yönetme kapasitesinin sınırlı olduğunu ve Kongre'nin düzenli ilerleme raporları talep ederek daha etkin bir denetim sağlaması gerektiğini vurguluyor.
Ayrıca, işgücü eksikliği ve tedarik zinciri sorunları da projeleri yavaşlatan faktörler arasında. Deniz Kuvvetleri, nitelikli tersane işçisi bulmakta zorlanıyor; pandemi sonrası emeklilikler ve sektörden ayrılmalar bu açığı derinleştirdi. GAO, Deniz Kuvvetleri'nin işgücü planlamasını gözden geçirmesi ve özel sektörle işbirliğini artırması gerektiğini öneriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD Deniz Kuvvetleri'nin tersane kapasitesindeki yavaşlama, küresel güç projeksiyonu açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Çin'in hızla büyüyen deniz kuvvetleri ve Hint-Pasifik'te artan gerilim göz önüne alındığında, ABD'nin gemilerini zamanında bakımdan geçirememesi, operasyonel hazırlık seviyesini düşürebilir. Özellikle uçak gemisi gruplarının konuşlandırma döngüleri, tersane gecikmelerinden olumsuz etkilenebilir.
NATO müttefikleri de ABD'nin deniz üstünlüğüne güveniyor. Atlantik ve Akdeniz'deki ortak tatbikatlar ve caydırıcılık faaliyetleri, ABD gemilerinin bakımının zamanında yapılmasına bağlı. Tersanelerdeki aksaklıklar, ittifakın genel savunma kapasitesini zayıflatabilir.
Öte yandan, özel tersaneler de artan iş yükünü karşılamakta zorlanıyor. Deniz Kuvvetleri, bazı bakım işlerini özel sektöre devretmeyi denese de, bu tersaneler de benzer işgücü ve altyapı sorunlarıyla karşı karşıya. GAO, Deniz Kuvvetleri'nin kamu ve özel tersaneler arasında daha iyi bir iş bölümü planlaması gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlar, bu durumun ABD'nin savunma bütçesinde önemli bir kalem olan tersane modernizasyonuna daha fazla kaynak ayrılmasını gerektireceğini söylüyor. Kongre'nin bu konuda harekete geçmemesi halinde, ABD'nin deniz gücündeki niceliksel ve niteliksel üstünlüğünün erozyona uğrayabileceği uyarısı yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Deniz Kuvvetleri tersanelerindeki gecikmeler, Türkiye'nin savunma sanayii ve deniz güvenliği açısından dolaylı ama önemli etkiler taşıyor. Türkiye, kendi tersanelerinde MİLGEM korvetleri ve TCG Anadolu gibi projelerle deniz gücünü modernize ederken, müttefiklik çerçevesinde ABD ile ortak tatbikatlar ve NATO operasyonlarında işbirliği yapıyor. ABD gemilerinin bakım sorunları, NATO'nun Akdeniz ve Karadeniz'deki caydırıcılığını zayıflatabilir. Ayrıca Türkiye, kendi tersane altyapısını güçlendirerek bölgesel bir bakım merkezi olma fırsatı yakalayabilir. Ancak bu, ABD'nin deniz üstünlüğüne olan bağımlılığı azaltmak için Türkiye'nin kendi kapasitesini artırması gerektiğini de gösteriyor.
