ABD Sayıştayı (GAO), 15 Haziran 2026 tarihinde Kongre'ye sunduğu raporda, ABD Deniz Kuvvetleri'nin robotik otonom sistemler alanında (RAS) karşılaştığı liderlik ve organizasyonel zorlukları detaylandırdı. “Robotik Otonom Sistemler: Donanma'nın Acil İhtiyaçları Karşılamak İçin Liderlik ve Organizasyonel Sorunları Ele Alması Gerekiyor” başlıklı rapor, Senato Silahlı Hizmetler Komitesi ve Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'ne sunuldu. Raporda, Donanma'nın insansız deniz, hava ve kara araçlarının geliştirilmesi ve konuşlandırılmasında kritik eksiklikler tespit edildiği belirtiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
GAO raporu, Deniz Kuvvetleri'nin otonom sistemler stratejisini ve bu sistemlerin filoya entegrasyonunu değerlendiriyor. Raporda, mevcut liderlik yapısının parçalanmış olduğu, farklı birimler arasında koordinasyon eksikliği bulunduğu ve net bir komuta zinciri oluşturulamadığı vurgulanıyor. Özellikle insansız hava araçları (İHA), insansız deniz araçları (İDA) ve otonom su altı araçlarının (AUV) geliştirilmesinde yetki karmaşası yaşandığı ifade ediliyor. GAO, Donanma'nın 2024'te başlattığı “Otonom Sistemler Ofisi” girişiminin yetersiz kaldığını ve bu ofisin gerçek operasyonel karar alma süreçlerinde etkisiz olduğunu tespit etti. Ayrıca, otonom sistemlerin bakım, lojistik ve eğitim altyapısının da yetersiz olduğu belirtilirken, personelin bu yeni teknolojilere adaptasyonunda ciddi gecikmeler yaşandığı kaydediliyor.
Rapor ayrıca, Donanma'nın acil ihtiyaç duyduğu mayın temizleme, keşif ve istihbarat toplama gibi görevlerde otonom sistemlerin kullanımının hızlandırılması gerektiğini ancak mevcut organizasyonel yapının bunu engellediğini ortaya koyuyor. GAO, bu eksikliklerin giderilmemesi halinde, ABD'nin Çin ve Rusya gibi rakipleri karşısında teknolojik avantajını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD Deniz Kuvvetleri'nin otonom sistemlerdeki bu zorlukları, küresel deniz güvenliği dengeleri açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Özellikle Hint-Pasifik bölgesinde Çin'in artan deniz varlığı ve otonom sistem yatırımları karşısında, ABD'nin bu alandaki gecikmesi stratejik bir dezavantaj yaratabilir. NATO müttefikleri de benzer teknolojik entegrasyon sorunları yaşarken, ABD'nin liderlik etmesi beklenen ortak operasyonlarda koordinasyon zorlukları artabilir. Ayrıca, otonom sistemlerin insansız savaş konseptinin merkezinde yer aldığı günümüzde, bu rapor ABD'nin askeri dönüşüm hızını sorgulatmaktadır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayii ve askeri stratejileri açısından önemli ipuçları barındırıyor. Türkiye, özellikle Bayraktar İHA'lar ve SİHA'larla otonom sistemlerde kaydettiği ilerlemeyle dünya çapında dikkat çekiyor. ABD'nin yaşadığı liderlik ve koordinasyon sorunları, Türkiye'nin bu alanda edindiği tecrübenin ne kadar değerli olduğunu gösteriyor. Türkiye, otonom sistemlerdeki başarısını sürdürmek ve daha karmaşık deniz otonom sistemlerine yönelmek için bu tür raporlardan ders çıkarabilir. Ayrıca, ABD'nin bu alandaki zorlukları, Türkiye'nin savunma ihracatında alternatif pazarlar bulmasına da fırsat yaratabilir. Küresel rekabette bu boşluk, Türkiye gibi otonom teknolojilerde tecrübeli ülkeler için bir avantaj oluşturabilir.
