ABD'de buğday hasadının bu yıl son 150 yılın en düşük seviyesine gerilemesi bekleniyor. Dünya kalori alımının yüzde 20'sini oluşturan buğday, küresel gıda güvenliğinin temel taşlarından biri olarak kabul ediliyor. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılı buğday üretiminin 1,12 milyar bushel (yaklaşık 30,5 milyon ton) civarında gerçekleşmesi öngörülüyor. Bu rakam, 1870'lerden bu yana kaydedilen en düşük seviye olacak.
Kuraklık ve iklim değişikliği üretimi vurdu
Üretimdeki bu sert düşüşün başlıca nedeni, ABD'nin Ortabatı ve Büyük Ovalar bölgesinde yaşanan şiddetli kuraklık. Özellikle Kansas, Oklahoma ve Teksas gibi ana buğday üreticisi eyaletlerde toprak nemi kritik seviyelere indi. Ayrıca yüksek sıcaklıklar ve beklenmedik don olayları da verimi olumsuz etkiledi. Çiftçiler, artan girdi maliyetleri ve düşen karlılık nedeniyle buğday ekim alanlarını azalttı; birçok çiftçi daha dayanıklı ürünlere yöneldi.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha belirgin hale geldiğini ve ABD tarımının uzun vadede yeniden yapılanması gerektiğini vurguluyor. Sulama sistemlerine yatırım, kuraklığa dayanıklı tohum çeşitlerinin geliştirilmesi ve toprak yönetimi tekniklerinin iyileştirilmesi öncelikli alanlar arasında sayılıyor.
Küresel gıda fiyatları yükselecek
ABD dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri konumunda. Üretimdeki bu düşüş, küresel stokların azalmasına ve buğday fiyatlarının yükselmesine yol açacak. Özellikle Mısır, Endonezya, Filipinler ve Nijerya gibi büyük ithalatçı ülkeler doğrudan etkilenecek. Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş nedeniyle Karadeniz buğday akışı zaten kısıtlıyken, ABD üretimindeki gerileme arz sıkıntısını derinleştirebilir.
Uluslararası Hububat Konseyi verilerine göre, 2024/25 sezonunda küresel buğday stoklarının son 10 yılın en düşük seviyesine inmesi bekleniyor. Bu durum, gıda enflasyonunu tetikleyerek başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere birçok ekonomiyi olumsuz etkileyebilir. ABD Tarım Bakanlığı, üretimdeki düşüşün fiyatları yıllık bazda yüzde 20-30 oranında artırabileceğini tahmin ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, buğday ithalatında önemli bir alıcı konumunda ve son yıllarda Rusya ve Ukrayna'dan tedarik ediyor. ABD üretimindeki düşüş, küresel buğday fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin ithalat maliyetini artırabilir ve iç piyasada un, ekmek gibi temel gıda ürünlerinin fiyatlarına yansıyabilir. Ayrıca Türkiye, un ihracatında dünya lideri olduğu için hammadde maliyetindeki artış, ihracat rekabet gücünü zayıflatabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin tarımsal üretimde kendine yeterlilik hedeflerini ve Stratejik Ürün Depolama politikalarını daha da önemli hale getiriyor.
