Salı günü ABD borsa vadeli işlemleri, yatırımcıların Orta Doğu'daki yenilenen gerginliklerin petrol fiyatlarını ve tahvil getirilerini yukarı çekerek enflasyon korkularını artırmasıyla faiz artırımlarına hazırlanması sonucu keskin bir düşüş yaşadı. Dow Jones vadeli işlemleri %0,6, S&P 500 vadeli işlemleri %0,8 ve Nasdaq vadeli işlemleri ise %1,1 değer kaybetti. Bu düşüş, yatırımcıların küresel ekonomik görünüme ilişkin artan belirsizlikler karşısında riskli varlıklardan kaçınmasıyla geldi.
Petrol fiyatları ve enflasyon baskısı
ABD ham petrolü (WTI) varil başına 86 dolara yaklaşarak Nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, Brent petrolü de 90 doların üzerinde işlem gördü. Orta Doğu'da İsrail ile Hizbullah arasında artan karşılıklı saldırılar, bölgesel bir çatışmanın genişleyerek petrol arzını tehdit edebileceği endişelerini körükledi. İsrail ordusu, Lübnan'a kapsamlı bir kara harekâtı düzenlemeye hazırlandığını açıklarken, Hizbullah da İsrail'in kuzeyine yoğun roket saldırıları gerçekleştirdi. Bu gelişmeler, enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskısını artırıyor.
Yatırımcılar, artan enerji maliyetlerinin tüketici fiyatlarına yansıyarak Fed'in faiz indirimlerini ertelemesine ya da tamamen iptal etmesine neden olabileceğinden endişe ediyor. CME FedWatch aracına göre, piyasalar Eylül ayında Fed'in faiz indirimi olasılığını %60 olarak fiyatlarken, bu oran geçen hafta %75'in üzerindeydi. Tahvil piyasasında ise 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi %4,30'un üzerine çıkarak Mayıs ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Uzun vadeli faizlerdeki bu yükseliş, hem bireysel hem de kurumsal kredi maliyetlerini artırarak ekonomik büyümeyi yavaşlatma riski taşıyor.
Küresel piyasalara etkisi
ABD'deki bu satış dalgası, Avrupa ve Asya borsalarına da yansıdı. Avrupa'da Stoxx 600 endeksi %0,9 gerilerken, Asya'da Japonya'nın Nikkei 225 endeksi %1,7 düştü. Enerji hisseleri ise petrol fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle sınırlı da olsa kazanç sağladı. Uzmanlar, enflasyonist baskıların devam etmesi halinde merkez bankalarının şahin duruşunu sürdüreceğini ve bunun küresel ekonomik toparlanmayı olumsuz etkileyebileceğini ifade ediyor.
Bu arada, dolar endeksi güçlenmeye devam ederken, altın fiyatları güvenli liman talebiyle ons başına 2.400 doların üzerine çıktı. Kripto paralarda da Bitcoin %3,2 değer kaybederek 61.000 doların altına geriledi. Enerji ve jeopolitik risklerin küresel piyasalar üzerinde oluşturduğu baskı, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirme ihtiyacını artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi üzerinde dolaylı ancak önemli etkiler yaratabilir. Yükselen küresel enerji fiyatları, enerji ithalatı yüksek olan Türkiye'nin cari açığını genişletebilir ve enflasyon üzerindeki baskıyı artırabilir. Türkiye'nin mevcut yüksek enflasyon ortamı göz önüne alındığında, petrol fiyatlarındaki artış ithalat maliyetlerini yükselterek döviz kuru üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, ABD ve Avrupa merkez bankalarının faiz indirimlerini ertelemesi, gelişmekte olan ülke piyasalarından sermaye çıkışlarını hızlandırabilir ve Türk lirasının değerini olumsuz etkileyebilir. Ancak, Orta Doğu'daki gerginlikler Türkiye'nin bölgesel enerji koridorlarındaki stratejik konumunu güçlendirebilir; bu da Türkiye'yi enerji tedarikinde alternatif bir merkez haline getirebilir.
