ABD Başkanı Donald Trump, Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'yi 15 Nisan 2025 tarihinde Beyaz Saray'da resmi bir törenle karşıladı. Trump, görüşme öncesinde yaptığı açıklamada el-Zaidi'yi "Amerika'nın hayranı" olarak tanımladı ve iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın önemine vurgu yaptı. Görüşmenin ana gündem maddeleri arasında Irak'ın enerji sektöründeki Amerikan yatırımları, IŞİD'le mücadele ve bölgesel istikrar yer aldı. Bu ziyaret, iki lider arasında son iki yılda yapılan ilk yüz yüze görüşme olması nedeniyle dikkat çekiyor.
Görüşmenin Arka Planı ve İkili İlişkiler
Başbakan el-Zaidi'nin Washington ziyareti, Irak'ın son yıllarda ABD ile ilişkilerini dengeleme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Irak, hem ABD hem de İran'la yakın ilişkilerini sürdürmeye çalışırken, Bağdat yönetimi özellikle enerji alanında Amerikan şirketlerinin yatırımlarını artırmayı hedefliyor. Görüşmede, Irak'ın doğal gaz rezervlerinin geliştirilmesi ve bu alanda ABD'li şirketlerin rolü ele alındı. Trump yönetimi, Irak'ın enerji bağımsızlığını desteklediğini ve bu sayede ülkenin İran'a olan bağımlılığının azalacağını belirtti.
Bunun yanı sıra, IŞİD'le mücadele kapsamında ABD'nin Irak'taki askeri varlığının geleceği de masadaydı. Irak hükümeti, terör örgütü IŞİD'in yeniden canlanma riskine karşı ABD'nin lojistik ve istihbarat desteğinin sürmesini talep ederken, ABD yönetimi Irak güvenlik güçlerinin kapasitesinin artırılmasına odaklandı. Her iki lider de IŞİD'in tamamen yok edilmesi için işbirliğinin devamı konusunda mutabık kaldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump-El Zaidi görüşmesi, Orta Doğu'da devam eden jeopolitik rekabet bağlamında önemli bir gelişme. ABD, Irak üzerinden İran'ın bölgesel etkisini sınırlamayı hedeflerken, Irak ise iki büyük güç arasında denge politikası izlemeye çalışıyor. Görüşmede ayrıca Suriye'deki durum ve Yemen'deki çatışmalar da ele alındı. Trump, İran'ın bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı Irak'ın daha fazla önlem alması gerektiğini vurguladı. Öte yandan, el-Zaidi, Irak'ın Arap ülkeleriyle ilişkilerini geliştirme çabalarından bahsetti ve Suudi Arabistan öncülüğündeki bölgesel işbirliği platformlarına atıfta bulundu.
Küresel ölçekte, bu ziyaret ABD'nin Orta Doğu politikasında bir dönüşüm sinyali olarak yorumlanıyor. Trump yönetimi, askeri müdahalelerden ziyade ekonomik ortaklıklar ve koalisyon yoluyla nüfuz kurmayı tercih ediyor. Irak'ın yeniden inşa sürecinde Amerikan şirketlerine verilen sözleşmeler, ABD'nin bölgedeki ekonomik çıkarlarını pekiştirirken, aynı zamanda Çin ve Rusya'nın artan etkisine karşı bir hamle olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Irak görüşmesi, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve enerji politikaları açısından kritik öneme sahip. Irak'ın enerji alanında ABD'ye yaklaşması, Türkiye üzerinden geçen enerji koridorlarını (Kerkük-Yumurtalık boru hattı gibi) etkileyebilir. Ayrıca, IŞİD'le mücadelede ABD-Irak işbirliği, Türkiye'nin terörle savaşında önemli bir parametre. PKK/PYD unsurlarının Irak'ın kuzeyindeki varlığı nedeniyle Ankara, Bağdat'la işbirliğini sürdürmek isterken, ABD'nin Irak'taki rolü Türkiye'nin güvenlik çıkarlarıyla zaman zaman çelişebiliyor. Bu dengenin korunması, Türk dış politikasının önümüzdeki dönemdeki öncelikleri arasında yer alıyor.
