ABD'de 8 Kasım ara seçimlerine sayılı günler kala Cumhuriyetçi Parti (GOP) içinde büyük bir panik havası esiyor. Üst düzey parti yetkililerinin, seçim yenilgisini sınırlamak amacıyla 'triyaj moduna' geçtiği bildiriliyor. Başkan Donald Trump ise seçmenlere yönelik son kozunu oynayarak, Cumhuriyetçilere oy vermeleri halinde her birine 5.000 dolarlık çek dağıtılacağı sözünü yineledi. Bu vaat, ekonomik sıkıntılarla boğuşan seçmen tabanını harekete geçirmeyi amaçlıyor ancak parti içindeki endişeleri dindirmeye yetmiyor.
Ara Seçimlerde Cumhuriyetçi Panik: 'Triyaj Modu' Nedir?
ABD siyasetinde 'triyaj' terimi, acil durumlarda kaynakların en kritik bölgelere yönlendirilmesi anlamına geliyor. Cumhuriyetçi Parti'nin de benzer bir strateji izleyerek, kaybetme riski yüksek olan bölgelerde kampanya harcamalarını kısıp, rekabetin kıyasıya olduğu kritik seçim bölgelerine kaynak aktardığı belirtiliyor. Parti içindeki anketler, özellikle ılımlı seçmenlerin Demokrat Parti'ye yönelmesiyle Cumhuriyetçilerin Meclis ve Senato'daki çoğunluğunu kaybedebileceğini gösteriyor. Bu durum, Başkan Trump'ın 2024 başkanlık seçimleri öncesindeki konumunu da zayıflatabilir.
Trump'ın 5.000 dolarlık çek vaadi, ilk kez gündeme gelmiyor. Daha önce de benzer bir vaatte bulunan Trump, bu kez seçim öncesi son mitinglerde vaadini yineliyor. Ancak ekonomistler, bu tür bir teşvikin enflasyonu körükleyebileceği ve bütçe açığını artırabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, vaadin yasal olarak nasıl uygulanacağı belirsiz; Kongre onayı gerektirebilir ve mevcut yasalar böyle bir doğrudan ödemeye izin vermeyebilir. Yine de Trump, seçmenlere 'Cumhuriyetçilere oy verirseniz bu çeki alacaksınız' mesajını vererek, ekonomik populizmi sonuna kadar kullanıyor.
Cumhuriyetçi Parti içindeki 'triyaj' stratejisi, aslında parti elitlerinin Trump'ın etkisinden duyduğu rahatsızlığı da yansıtıyor. Bazı GOP senatörleri ve temsilcileri, Trump'ın skandal ve davalarının partiyi yıprattığını düşünüyor. Öte yandan, Demokratlar ise ekonomik vaatler ve sosyal adalet söylemleriyle seçmenin karşısına çıkıyor. Başkan Joe Biden yönetimi, enflasyonla mücadelede attığı adımları ve istihdam artışını öne çıkararak, Cumhuriyetçilerin 'kriz' söylemini çürütmeye çalışıyor.
Seçim Sonuçlarının Küresel Yansımaları
ABD ara seçimleri, sadece ülke içi siyaseti değil, küresel dengeleri de yakından ilgilendiriyor. Cumhuriyetçilerin Kongre'de çoğunluğu kazanması halinde, Başkan Biden'ın dış politika hamleleri, özellikle Ukrayna'ya askeri yardım, İran nükleer anlaşması müzakereleri ve Çin'e yönelik ticaret politikaları sekteye uğrayabilir. Cumhuriyetçi Parti içindeki aşırı sağ kanat, Ukrayna'ya yapılan yardımları sorguluyor ve 'Amerika önce' politikalarını savunuyor. Bu durum, NATO içindeki birlikteliği ve Avrupa'nın güvenlik mimarisini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Cumhuriyetçilerin seçim zaferi, Trump'ın 2024 başkanlık yarışına daha güçlü bir şekilde girmesine zemin hazırlayabilir ve küresel istikrar açısından belirsizlikleri artırabilir.
Seçim kampanyalarında harcanan paralar da rekor seviyeye ulaşmış durumda. Toplamda 10 milyar doları aşan harcama, ABD demokrasisinin parasal boyutunu gözler önüne seriyor. Cumhuriyetçi Parti'nin 'triyaj' stratejisi, bu devasa bütçenin daha verimli kullanılması çabası olarak da yorumlanıyor. Ancak parti içindeki bazı isimler, Trump'ın popülist vaatlerinin uzun vadede partiyi daha da bölebileceğinden endişe ediyor.
Öte yandan, anketler Demokratların oy verme konusunda daha istekli olduğunu gösteriyor. Kadın seçmenler, gençler ve azınlıklar arasında Demokratlara destek artmış durumda. Cumhuriyetçiler ise kırsal kesim ve beyaz işçi sınıfındaki geleneksel tabanını korumaya çalışıyor. Trump'ın 5.000 dolarlık çek vaadi, işte tam da bu tabanı motive etmeyi hedefliyor. Ancak ekonomistler, bu tür bir vaadin gerçekleşmesi halinde enflasyonun daha da artacağı ve Federal Rezerv'in faiz artırımlarını hızlandırmak zorunda kalacağı uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki ara seçim sonuçları, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Cumhuriyetçilerin Kongre'de çoğunluğu kazanması halinde, Türkiye'ye yönelik silah satışları ve F-16 modernizasyonu gibi konularda tutum değişebilir; zira Cumhuriyetçi kanat genellikle Türkiye'ye karşı daha mesafeli. Öte yandan, Biden yönetiminin Türkiye ile yürüttüğü diyalog ve İsveç-Finlandiya'nın NATO üyeliği sürecinde Ankara'nın onayı kritik. Seçim sonuçları, ABD'nin Suriye ve Doğu Akdeniz politikalarını da etkileyebilir. Ekonomik açıdan ise dolar/TL kuru ve küresel piyasalar, ABD seçimlerinin yarattığı belirsizlikten doğrudan etkileniyor. Türkiye, olası bir Cumhuriyetçi zaferde daha öngörülemez bir ABD ile karşı karşıya kalabilir.
