ABD'de uzun süredir toplumsal bir ideal olarak kabul edilen 'Amerikan Rüyası' kavramına olan inanç, son yıllarda ciddi bir erozyona uğradı. Milken Amerikan Rüyasını Geliştirme Merkezi (MCAAD) ve Gallup tarafından ortaklaşa yürütülen kapsamlı bir kamuoyu araştırması, Amerikalıların yalnızca yüzde 46'sının 'herkesin çalışarak ve azmederek Amerikan Rüyası'na ulaşabileceği' ifadesine katıldığını ortaya koydu. Bu oran, 2019'da aynı kurumlar tarafından yapılan benzer bir araştırmada yüzde 56 seviyesindeydi. Söz konusu 10 puanlık düşüş, Amerikan toplumundaki ekonomik güvensizlik, artan eşitsizlik ve fırsat eksikliği algısının bir yansıması olarak yorumlanıyor.
Anketin Detayları ve Ekonomik Boyut
MCAAD-Gallup Amerikan Rüyası Çalışması, 2023 yılı boyunca ABD genelinde 18 yaş üstü 5.000'den fazla katılımcıyla yüz yüze ve çevrimiçi görüşmeler yapılarak gerçekleştirildi. Ankette, katılımcılara 'Amerikan Rüyası'nı ne kadar ulaşılabilir buldukları, ekonomik durumları, eğitim seviyeleri ve geleceğe yönelik beklentileri soruldu. Sonuçlar, gelir düzeyi düşük hanelerde yaşayanların, Afro-Amerikan ve Latin kökenli vatandaşların Amerikan Rüyası'na olan inancının beyaz ve yüksek gelirli Amerikalılara kıyasla çok daha düşük olduğunu gösterdi. Araştırmada, 'Amerikan Rüyası' kavramı; 'sıkı çalışma ve kararlılıkla daha iyi bir yaşam standardına ulaşma' olarak tanımlandı.
Ekonomistler, bu düşüşün temel nedenleri arasında son yıllarda artan enflasyon, konut fiyatlarındaki patlama, öğrenci kredisi borçları ve sağlık sigortası maliyetlerinin yükselmesini gösteriyor. Pew Araştırma Merkezi'nin verilerine göre, ABD'de reel ücretler 1970'lerden bu yana en yavaş artışı kaydederken, servet eşitsizliği Büyük Buhran döneminden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. En zengin yüzde 10'luk kesim, ülke toplam servetinin yaklaşık yüzde 70'ine sahip. Bu tablo, özellikle genç yetişkinler arasında 'Amerikan Rüyası'nın artık sadece bir efsane olduğu yönünde bir algı yaratıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD, tarihsel olarak fırsatlar ülkesi olarak görülmüş ve milyonlarca göçmenin hayallerini süslemiştir. Ancak anket sonuçları, bu algının artık dünya genelinde de sorgulanmaya başlandığının bir işareti. Birçok ülkede yapılan kamuoyu yoklamaları, ABD'nin 'liderlik' ve 'fırsat eşitliği' konusundaki imajının zedelendiğini gösteriyor. Ekonomik krizler, siyasi kutuplaşma ve sosyal adaletsizlik, ABD'yi örnek alan ülkelerde bile bu modele olan güveni azaltıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, ABD'nin sunduğu yaşam standartlarına ulaşmanın giderek zorlaştığı ifade ediliyor.
Bu eğilim, küresel düzeyde popülist hareketlerin yükselişi ve çok taraflı kurumlara olan güvenin azalmasıyla da paralellik gösteriyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre, ABD'de gelir eşitsizliği diğer gelişmiş ülkelere kıyasla daha yüksek. Bu durum, sadece ABD içinde değil, aynı zamanda Batı değerlerinin küresel çaptaki itibarını da olumsuz etkiliyor. Anket, ABD'nin iç dinamiklerindeki bu çatlağın, ülkenin uluslararası arenadaki 'cazibe merkezi' olma özelliğini kaybetme riskini taşıdığını ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de 'Amerikan Rüyası'na olan inancın azalması, Türkiye gibi kalkınma hedefleri olan ülkeler için önemli bir referans noktasıdır. Türkiye, kendi toplumsal ve ekonomik modellerini oluştururken, ABD'deki bu güven kaybının nedenlerini (yüksek eşitsizlik, eğitim maliyetleri, sosyal güvenlik açıkları) dikkate almalıdır. Ayrıca, Türk kamuoyunda da benzer bir 'fırsat eşitliği' tartışması yaşanmaktadır. Bu gelişme, Türkiye'nin sosyal politikalarını gözden geçirmesi ve kapsayıcı büyüme stratejilerini güçlendirmesi açısından bir uyarı niteliği taşımaktadır. Öte yandan, ABD'nin yumuşak gücündeki bu aşınma, Türkiye'nin kendi bölgesinde alternatif modeller sunma potansiyelini artırabilir.
