ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), New York Eyaleti Sağlık Bakanlığı, eyaletin Medicaid direktörü ve eyalet adına 10 milyar dolarlık bir evde bakım programını yürüten özel bir şirkete karşı federal dava açtı. 28 Ocak 2025 tarihinde New York Doğu Bölgesi Federal Mahkemesi'nde açılan davada DOJ, Public Partnerships LLC (PPL) adlı şirketi, Medicaid evde bakım hizmetleri kapsamında usulsüz ödemeler yapmak ve sistematik dolandırıcılık yürütmekle suçluyor. Davanın merkezinde, eyaletin engelli ve yaşlı vatandaşlarına evde bakım hizmeti sağlayan “Kendi Yönünü Belirle” programı yer alıyor. DOJ, PPL'nin bu program kapsamında yüz milyonlarca dolarlık haksız ödeme aldığını ve eyaletin denetim mekanizmalarını atlatarak federal bütçeye zarar verdiğini iddia ediyor.
Davanın arka planı ve iddialar
New York Eyaleti'nin “Kendi Yönünü Belirle” (Self-Direction) programı, engelli ve kronik hastalığı olan bireylerin kendi bakım hizmetlerini yönetmelerine olanak tanıyor. Program kapsamında katılımcılar, bakım bütçelerini kullanarak kendi belirledikleri bakıcılara ödeme yapabiliyor. PPL ise bu programın idari işlemlerini yürüten bir şirket olarak eyaletle sözleşme yapmış durumda. DOJ'un iddiasına göre PPL, programın kurallarını ihlal ederek, katılımcıların bakım bütçelerini kendi yakın akrabalarına veya uygun olmayan kişilere yönlendirmesine izin verdi. Ayrıca şirketin, hizmetlerin gerçekten verilip verilmediğini denetlemediği, sahte belgeler düzenlediği ve federal fonların kötüye kullanılmasına göz yumduğu öne sürülüyor.
New York Eyaleti Sağlık Bakanlığı ve Medicaid direktörü ise, programın yeterli denetimini sağlamamakla suçlanıyor. Dava, eyaletin federal Medicaid fonlarını kullanırken gerekli mali kontrolleri yapmadığını ve PPL'nin usulsüzlüklerini fark etmediğini ya da görmezden geldiğini iddia ediyor. DOJ, eyaletin bu ihmali nedeniyle federal hükümetin yüz milyonlarca dolar zarara uğradığını belirtiyor. Dava, ABD tarihinde Medicaid evde bakım programlarına yönelik en büyük dolandırıcılık davalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, ABD'de Medicaid sisteminin kırılganlığını ve federal fonların kötüye kullanımını bir kez daha gündeme getirdi. Evde bakım programları, özellikle yaşlanan nüfus ve engelli bireyler için kritik öneme sahip olsa da, denetim eksiklikleri nedeniyle sık sık dolandırıcılığa maruz kalıyor. DOJ'un bu hamlesi, Başkan Biden yönetiminin sağlık hizmetlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliği artırma çabalarının bir parçası olarak yorumlanıyor. Ayrıca, benzer programların diğer eyaletlerde de incelenmesine yol açabileceği belirtiliyor. Küresel olarak, bu dava devlet destekli sağlık programlarında özel sektörün rolü ve denetim mekanizmalarının önemi konusunda bir uyarı niteliği taşıyor. Pek çok ülke, artan sağlık harcamaları ve yaşlı nüfus baskısı altında benzer evde bakım modellerini tartışırken, ABD'deki bu dava, suiistimal risklerine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de evde bakım hizmetleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmektedir. ABD'deki bu dava, kamu kaynaklarının özel sektör eliyle kullanıldığı programlarda denetimin ne kadar hayati olduğunu göstermektedir. Türkiye'nin kendi evde bakım programlarını genişlettiği bu dönemde, New York vakası, şeffaf izleme ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile müzakerelerinde ve sosyal politika reformlarında, bu tür suiistimal örneklerinden ders çıkararak daha sağlam sistemler kurması beklenir. Dolayısıyla gelişme, doğrudan olmasa da Türkiye'nin sağlık politikalarına dolaylı bir uyarı niteliğindedir.
