ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, sığınma talebinde bulunan ya da bu statüyü almak için başvuru sürecinde olan 200 bine kadar yabancının turist ve iş vizesini iptal etmeye hazırlanıyor. Associated Press'in (AP) Pazartesi günü aktardığı habere göre, bu adım, ABD göçmenlik sisteminde köklü değişiklikler öngören yeni bir politikanın parçası olarak görülüyor. Uygulamanın, ülkeye yasal yollarla girmiş ancak daha sonra sığınma başvurusunda bulunan kişileri hedef aldığı belirtiliyor. Bu kişilerin vize statülerinin, sığınma süreçleri sonuçlanana kadar askıya alınması veya tamamen iptal edilmesi öngörülüyor.
Vize İptalleri ve Sığınma Politikasındaki Sertleşme
ABD İç Güvenlik Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı'nın ortaklaşa yürüttüğü çalışmada, özellikle son dönemde artan sığınma başvurularının sistem üzerinde yarattığı baskıya dikkat çekiliyor. Resmi verilere göre, ABD'de sığınma davalarının ortalama sonuçlanma süresi yılları bulabiliyor. Bu süreçte başvuru sahiplerinin çoğu, geçerli bir turist veya iş vizesiyle ülkede kalabiliyor. Yeni düzenleme, bu kişilerin vize statülerini kaybetmeleri durumunda ülkeyi terk etmek zorunda kalabileceklerini ya da gözaltı merkezlerinde tutulabileceklerini öngörüyor. Uzmanlar, bu adımın sığınma başvurularını caydırmayı amaçladığını, ancak uluslararası hukuk açısından tartışmalı olduğunu ifade ediyor. Sığınma hakkının evrensel bir insan hakkı olduğuna vurgu yapan insan hakları örgütleri, uygulamanın geri çevrilmesi çağrısında bulunuyor.
AP'nin haberinde, uygulamanın kapsamının 100 bin ila 200 bin kişi arasında değişebileceği kaydediliyor. Bu sayının, şu anda sığınma sürecinde olan bireylerin önemli bir bölümünü oluşturduğu belirtiliyor. Özellikle Orta Amerika'dan gelen göçmenlerin yanı sıra Çin, Hindistan ve çeşitli Afrika ülkelerinden gelenlerin bu durumdan etkilenebileceği ifade ediliyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, “Sığınma sistemimizin kötüye kullanılmasına izin vermeyeceğiz. Yasal yollarla ülkeye gelenlerin, sığınma başvurusunda bulunarak süreci suistimal etmeleri kabul edilemez” denildi. Ancak açıklamada, uygulamanın ayrıntılarına ilişkin net bir bilgi verilmedi.
Göç Politikalarındaki Değişim ve Uluslararası Tepkiler
Bu gelişme, Trump yönetiminin göçmenlik politikalarında daha önce aldığı sert önlemlerin devamı niteliğinde. Daha önce “sıfır tolerans” politikası çerçevesinde ailelerin sınırda ayrılması, duvar inşaatı için olağanüstü yetki ilan edilmesi ve mülteci kabul kotasının tarihin en düşük seviyesine çekilmesi gibi uygulamalar hayata geçirilmişti. Yeni vize iptali planı, bu politikaların bir adım ötesine geçerek yalnızca sınır ötesini değil, ülke içindeki yasal statüleri de hedef alıyor. Bu durum, ABD'deki göçmen topluluklarında endişeye yol açarken, birçok sivil toplum kuruluşu uygulamanın yasal olarak engellenmesi için dava hazırlıklarına başladı.
Uluslararası alanda ise uygulama, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) tarafından eleştirildi. UNHCR, sığınma hakkının kısıtlanmasının mültecilerin korunmasına yönelik uluslararası yükümlülüklerle çeliştiğini açıkladı. Avrupa Birliği'nden yapılan açıklamada ise ABD'nin bu tutumunun, küresel göç yönetiminde olumsuz bir örnek teşkil edebileceği ifade edildi. Öte yandan, ABD'deki bazı eyaletlerin ve hukukçuların, uygulamanın anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle federal mahkemelerde dava açmaya hazırlandığı belirtiliyor. Uygulamanın yürürlüğe girmesi halinde, özellikle sığınma başvurularını geri çeken ya da iptal eden kişilerin durumu ve ülkeden ayrılma süreçleri konusunda ciddi belirsizlikler yaşanması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan etkilemekle birlikte, ABD'nin göç politikalarındaki sertleşmenin küresel yansımaları açısından önem taşıyor. Türkiye, halihazırda dünyanın en büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yapıyor ve AB'nin göç anlaşmalarında kritik bir partner konumunda. ABD'nin bu tür kısıtlayıcı adımları, uluslararası toplumda sığınma hakkının erozyona uğramasına yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin göç yönetimi konusundaki yükünü artırabilir ve AB ile yürütülen müzakerelerde elini zayıflatabilir. Ayrıca, ABD'de yaşayan Türk vatandaşlarının da bu uygulamadan etkilenme ihtimali bulunuyor. Türk diplomatik misyonlarının, bu kapsamdaki vatandaşlarına yönelik bilgilendirme ve hukuki destek mekanizmalarını devreye alması gerekebilir.
