Avrupa Birliği'nin dijital sınır yönetimine geçiş hazırlıkları, 2025 yazı itibarıyla Schengen bölgesine seyahat eden milyonlarca yolcuyu havalimanlarında uzun kuyruklarla karşı karşıya bırakabilir. Yeni sistem, parmak izi ve yüz tanıma gibi biyometrik verilerin toplanmasını zorunlu kılarken, gümrük işlemlerinin süresini artırma potansiyeli taşıyor. AB üyesi ülkelerin sınır kapılarında uygulanacak Giriş/Çıkış Sistemi (EES) ve Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi (ETIAS), özellikle vizesiz seyahat eden Türk vatandaşları başta olmak üzere üçüncü ülke yolcularını etkileyecek. Uzmanlara göre, yolcuların yaz aylarında 2-3 saatlik gecikmelere hazırlıklı olması gerekiyor.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
EES, 2025 sonbaharında tam olarak devreye girmesi planlanan bir sistem olsa da, birçok AB ülkesi yaz aylarında pilot uygulamalara başlayacak. Sistem, Schengen dışından gelen yolcuların sınır geçişlerini kayıt altına almak için parmak izi ve yüz fotoğrafı gibi biyometrik verileri toplayacak. Bu, özellikle büyük havalimanlarında (Londra Heathrow, Frankfurt, Amsterdam Schiphol, Paris Charles de Gaulle) kuyrukların uzamasına neden olabilir. ETIAS ise vizesiz seyahat eden 60'tan fazla ülke vatandaşının (Türkiye dahil) seyahat öncesinde online başvuru yapmasını ve 7 avro ücret ödemesini gerektirecek. Onay sürecinin 72 saat kadar sürebileceği belirtiliyor.
AB Komisyonu, sistemin amacının güvenliği artırmak ve sınır kontrollerini hızlandırmak olduğunu söylese de, sahada yaşanacak teknik aksaklıklar ve personel yetersizliği nedeniyle ilk etapta gecikmelerin kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor. Özellikle yaz tatili döneminde yolcu sayısının zirve yapması, kuyrukların daha da uzamasına yol açabilir.
Yolcular ne yapmalı?
Uzmanlar, mağduriyet yaşamamak için üç temel önlem öneriyor. İlk olarak, seyahat öncesinde ETIAS başvurusunun en az 96 saat önce yapılması gerekiyor. Onay alınmadan havalimanına gitmek, uçağa binmeyi engelleyebilir. İkinci olarak, sınır geçişlerinde biyometrik veri toplama noktalarına hazırlıklı olmak için pasaport ve dijital cihazların (akıllı telefon, tablet) güncel ve şarjlı olması tavsiye ediliyor. Üçüncü olarak, havalimanına en az 3 saat önce vararak olası gecikmelere karşı zaman tamponu oluşturmak önemli. Havayolu şirketleri de yolcuları bilgilendirme konusunda uyarılırken, bazı havalimanlarının hızlı geçiş için ücretli öncelikli hatlar sunmaya başlayacağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin yeni sınır sistemi, Türkiye ile AB arasındaki vize serbestisi müzakerelerinin askıda olduğu bir dönemde devreye giriyor. Türk vatandaşlarının Schengen vizesi alma süreci zaten uzun ve karmaşıkken, ETIAS'ın ek bir yük getirmesi, Türkiye-AB ilişkilerinde güven sorununu derinleştirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin AB üyelik perspektifinin zayıfladığı bir ortamda, dijital sınır uygulamaları Türk vatandaşlarının seyahat özgürlüğünü daha da kısıtlayacak. Bu durum, Türkiye'nin turizm gelirleri ve iş seyahatleri üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Bölgesel olarak ise, Yunanistan ve Bulgaristan gibi komşu AB ülkeleriyle sınır geçişlerinde yaşanacak gecikmeler, iki taraf arasındaki ticari ve sosyal ilişkileri zorlaştırabilir.
